Het Nederlandse belastingstelsel is zo ingewikkeld geworden dat alleen een kleine groep fiscalisten het nog begrijpt, stelt Kooiman in een interview met de Volkskrant. Door talloze fiscale prikkels en anti-ontwijkingsregels is een ondoorzichtige bureaucratie ontstaan. “De samenleving staat buitenspel bij de fundamentele vraag: hoe verdelen we de lasten eerlijk?” Kooiman doet zijn pleidooi in een nieuw boek De sterkste schouders.
Een groot misverstand is dat het belastingstelsel herverdeelt van rijk naar arm. “Het tegendeel is waar,” zegt Kooiman. “Bestaand vermogen wordt nauwelijks belast, terwijl arbeid zwaar wordt getroffen. Daardoor kunnen lagere inkomens geen vermogen opbouwen, terwijl vermogenden hun kapitaal zien groeien.”
Eén heffing op vermogen
Kooiman stelt voor om alle belastingen – van inkomstenbelasting tot btw en vennootschapsbelasting – te vervangen door een vaste vermogensheffing van bijvoorbeeld 8,5%. “Nu betaal je 40% belasting over extra arbeid, terwijl dat geld juist nodig is om een huis te kopen of pensioen op te bouwen. Mijn voorstel maakt werken lonender en ontmoedigt rentenieren.”
Jongeren met hoge inkomens geven nu vaak uit aan luxe, omdat sparen voor een huis toch onhaalbaar lijkt. “Als ze sneller vermogen kunnen opbouwen, stellen ze die dure reis wel even uit,” aldus Kooiman.
Praktische uitvoering en kritiek
Een directe omschakeling is onrealistisch, erkent Kooiman. Hij stelt een gefaseerde invoering voor, beginnend met een lage vermogensbelasting van 1%, gecombineerd met verlaging van de inkomstenbelasting. Op termijn zou dit leiden tot een volledige verschuiving naar vermogensheffing.
Tegenstanders waarschuwen voor kapitaalvlucht, maar Kooiman gelooft hier niet in. “Mensen verlaten niet zomaar hun land. En een exit-heffing kan vertrek ontmoedigen.” Voor bedrijven zou de afschaffing van vennootschapsbelasting juist investeringen stimuleren, terwijl aandeelhouders belast worden op hun vermogen.
Democratischer belastingstelsel
Volgens Kooiman zit er nu “veel jaloezie” in het systeem, omdat mensen het gevoel hebben dat anderen minder betalen. “In mijn voorstel betaalt iedereen evenredig naar draagkracht. Dat past ook beter in de levensloop: jongeren kunnen sparen, ouderen met vermogen dragen meer bij.”
Hoewel zijn plan radicaal klinkt, is Kooiman optimistisch. “Mensen reageren verrast, maar niet meteen afwijzend. Het debat moet gevoerd worden – belastingen horen van de samenleving te zijn, niet alleen van technocraten.”
Haalbaar?
Voor fiscalisten biedt zijn boek een prikkelend perspectief: een stelsel dat niet alleen simpeler is, maar ook rechtvaardiger. Of het haalbaar is? Kooiman: “Het klinkt misschien te mooi om waar te zijn, maar ik ben ervan overtuigd dat het kan.”
Bron: de Volkskrant
