Het onderzoek volgt op een eerder rapport van de Inspectie Belastingen, Toeslagen en Douane (IBTD) over de informatieverstrekking aan de rechter en richt zich op recente jurisprudentie. Doel was te beoordelen of eerder ingevoerde verbetermaatregelen effect hebben gehad.
Jurisprudentieonderzoek naar artikel 8:42 Awb
Voor het onderzoek zijn uitspraken uit 2025 geanalyseerd waarin artikel 8:42 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) een rol speelde. Via publicaties op Rechtspraak.nl werden 138 belastingzaken geselecteerd. In zestig daarvan was de informatieverstrekking aan de rechter daadwerkelijk in geschil.
Rechtbanken en gerechtshoven oordeelden uiteindelijk in dertien zaken dat artikel 8:42 Awb was geschonden. In ongeveer de helft van deze zaken leidde dit tot vergoeding van griffierecht en/of proceskosten. In één zaak resulteerde de schending in vernietiging van een naheffingsaanslag. In 45 procedures stelde de rechter vast dat geen sprake was van een schending.
Volgens de staatssecretaris is in geen enkel geval gebleken van het bewust achterhouden van stukken die inhoudelijk een ander licht op de zaak hadden kunnen werpen.
Drie oorzaken voor schendingen
Het onderzoek onderscheidt drie hoofdoorzaken voor de geconstateerde schendingen:
- tekortkomingen in de informatiehuishouding van de Belastingdienst;
- een onjuiste interpretatie van artikel 8:42 Awb;
- het ten onrechte niet doen van een beroep op artikel 8:29 Awb (geheimhouding van stukken).
In één procedure werd per abuis het verkeerde procesdossier aan de rechter gestuurd, wat leidde tot vernietiging van de bestreden naheffingsaanslag.
Aanvullende maatregelen aangekondigd
De staatssecretaris kondigt verschillende maatregelen aan om incidenten verder te voorkomen. Zo wordt in 2026 de interne campagne “Bewust Bewaren” geïntensiveerd om de informatiehuishouding te verbeteren. Ook wordt het in 2025 ingevoerde generieke platform voor document- en archiefbeheer verder ontwikkeld.
Daarnaast zal de Belastingdienst procesdeskundigen eerder betrekken bij bezwaar- en beroepsprocedures, vooral wanneer een beroep op artikel 8:29 Awb aan de orde kan zijn.
Uit het onderzoek blijkt ook dat in enkele zaken de zogenoemde vaktechnische lijn onvoldoende was geraadpleegd. Daarom gaat de Belastingdienst met betrokken afdelingen in gesprek over de borging van vaktechnische afstemming, de inzet van procesdeskundigen en mogelijke extra opleidingsinspanningen rond de artikelen 8:42 en 8:29 Awb.
Beperkt aantal zaken
De staatssecretaris benadrukt dat het aantal procedures waarin artikel 8:42 Awb in geschil was relatief klein is. In 2025 werden ruim 2.000 belastingrechtelijke uitspraken gepubliceerd. Volgens de brief kunnen daarom geen algemene conclusies worden getrokken over bredere patronen of mechanismen.
Wel blijft verbetering van de informatieverstrekking aan de rechter volgens het kabinet een belangrijk aandachtspunt, omdat deze verplichting essentieel is voor de rechtsbescherming en een gelijkwaardige procespositie van partijen in belastingprocedures.
De Belastingdienst zal de aanbevelingen uit het onderzoek opvolgen en de naleving van artikel 8:42 Awb blijven monitoren, schrijft de staatssecretaris in zijn brief aan de Kamer.
Kamerbrief over onderzoek Belastingdienst naar informatieverstrekking aan de rechter
