De omvang van het offshore vermogen in 2024 is volgens Oxfam 3,6 biljoen dollar. Daarmee overtreft het weggesluisde vermogen ruimschoots het bezit van de armste 4,1 miljard aardbewoners samen. De cijfers illustreren dat, tien jaar na de onthullingen uit de Panama Papers en aangescherpte regels en internationale samenwerking, een aanzienlijk deel van het mondiale vermogen buiten het zicht van belastingdiensten blijft.
Concentratie groeit
Binnen de groep superrijken is de concentratie extreem. De rijkste 0,1 procent bezit naar schatting 80 procent van al het offshore vermogen, goed voor $2,84 biljoen. Daarbinnen neemt de top 0,01 procent ongeveer de helft voor zijn rekening, met $1,77 biljoen. Volgens Oxfam wijst dat op een structurele verschuiving waarbij vermogens zich steeds sterker ophopen bij een zeer kleine groep, terwijl belastingheffing achterblijft.
Beperkte vooruitgang
Sinds de Panama Papers is wel vooruitgang geboekt. Het aandeel offshore vermogen bedraagt nu circa 3,2 procent van het mondiale bbp, iets lager dan in eerdere jaren. Een belangrijke rol daarin speelt het Automatic Exchange of Information (AEOI), waarmee landen financiële gegevens uitwisselen. Toch is die vooruitgang ongelijk verdeeld. Veel landen in het mondiale Zuiden zijn nog altijd uitgesloten van het systeem en profiteren daardoor nauwelijks van verbeterde transparantie, terwijl juist daar de behoefte aan belastinginkomsten groot is.
Nederland in beeld
Oxfam plaatst ook Nederland nadrukkelijk in het debat. Volgens de organisatie lopen andere landen jaarlijks tientallen miljarden mis doordat financiële stromen via Nederland lopen. “Tien jaar na de Panama Papers wordt duidelijk hoe weinig er werkelijk is veranderd,” zegt Oxfam-expert Bram Joanknecht. “Miljardairs weten nog steeds moeiteloos de wegen te vinden om hun vermogen te verbergen, terwijl overheden wereldwijd worstelen met groeiende ongelijkheid en gebrek aan belastinginkomsten.” Volgens hem ontbreekt het in het Nederlandse regeerakkoord aan aandacht voor internationale belastingontwijking en samenwerking op dat terrein.
