Op 14 september 2017 heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan in de zaak C-132/16 (Iberdrola Inmobiliaria Real Estate Investments EOOD). De uitspraak is ook voor de gemeentelijke praktijk van belang. In meer situaties bestaat recht op teruggaaf en compensatie van btw.
1. Feiten
Een pompstation voor de afvoer van afvalwater van een vakantiedorp moet door de Bulgaarse gemeente Tsarevo worden gerenoveerd. Iberdrola Inmobiliaria Real Estate Investments EOOD (hierna: Iberdrola) is een privé-investeerder die in het vakantiedorp vakantieappartementen wil bouwen. De investeerder moet parkeerplaatsen en openbare voorzieningen aanleggen. Het pompstation voor afvalwater wordt in verband met zijn investeringen in het vakantiedorp ook door Iberdrola gerenoveerd. De btw op kosten voor de renovatie van het afvalwatersysteem wordt door Iberdrola op de btw-aangifte in aftrek genomen. De Bulgaarse Belastingdienst weigert om teruggaaf van btw te verlenen aan Iberdrola. De werkzaamheden zijn om niet aan de gemeente overgedragen en Iberdrola is geen eigenaar van het pompstation voor afvalwater.
2. Uitspraak Hof van Justitie
Het Hof van Justitie oordeelt dat Iberdrola de btw op de kosten van de renovatie van het pompstation terug krijgt via de btw-aangifte als een objectief verband bestaat met een met btw belaste activiteit van een belastingplichtige. Tussen de kosten van renovatie en de met btw belaste prestaties van Iberdrola moet een rechtstreeks en onmiddellijk verband bestaan. De renovatie van het pompstation voor afvalwater is noodzakelijk om het vastgoedproject te kunnen realiseren. Dat de gemeente een voordeel heeft van de renovatiewerkzaamheden staat het recht op teruggaaf van btw van Iberdrola niet in de weg. De kosten die Iberdrola maakt met betrekking tot de kosten van renovatie van het gemaal worden bekostigd met de verkoop en levering van vakantieappartementen. Het recht op teruggaaf van btw bestaat niet voor zover meer kosten zijn gemaakt dan strikt noodzakelijk is.
3. Gemeentelijke praktijk
De uitspraak is ook voor de gemeentelijke praktijk van belang.
In onderdeel 2.5.2.3 ‘Uitvoering van bestemmingsplannen door een derde’ van zijn Besluit ‘Omzetbelasting en compensatie van omzetbelasting bij publiekrechtelijke lichamen’ van 25 januari 2012, nr. BLKB 2012/175M, heeft de Staatssecretaris van Financiën aangegeven dat een ontwikkelaar btw op de kosten van de aanleg van openbaar gebied mag terugvragen c.q. verrekenen op de btw-aangifte als de gemeente de btw op de kosten had kunnen compenseren bij het BTW-compensatiefonds. De gemeente dient ter zake een verklaring af te geven. De verklaring is veelal opgenomen in de notariële akte inzake de overdracht van openbaar gebied aan de gemeente. De voormelde regeling past in de Europese btw-regelgeving volgens het arrest Iberdrola. Het arrest biedt volgens Taxnavigator ook mogelijkheden om recht op teruggaaf van btw te claimen in andere gevallen als de kosten een rechtstreeks en onmiddellijk verband hebben met btw belaste ondernemersactiviteiten. Wij denken bijvoorbeeld aan het verplaatsen van een sportaccommodatie waarvan de kosten worden gedekt uit de verkoop van btw-bouwgrond en nieuwe woningen.
Volgens Taxnavigator bevestigt het arrest dat gemeenten en provincies btw kunnen compenseren bij het BTW-compensatiefonds als gemeenten investeren in eigendommen van derden. Op grond van artikel 1, lid 2 van de Wet op het BTW-compensatiefonds hebben begrippen uit de Wet op het BTW-compensatiefonds dezelfde betekenis als in de btw-regelgeving tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald. De uitsluiting van het recht op compensatie van btw omdat sprake is van een verstrekking aan een individuele derde kan dan wel spelen. Volgens het Nijkerk-arrest is de uitsluiting niet aan de orde als de investering in gebruik is genomen als een gemeenschapsvoorziening zoals een openbare weg, openbaar park, openbare vijver of openbaar bos. Op basis van het arrest kan ook worden verdedigd dat recht op compensatie van btw bestaat bij investeringen die door gemeenten en provincies worden gedaan om bijvoorbeeld geluidsoverlast en vervuiling weg te nemen. Deze investeringen worden immers ten behoeve van de gemeenschap gedaan.
Dit artikel is opgesteld door mr. dr. J.J.P. Swinkels die werkzaam is als belastingadviseur en concernfiscalist. Het artikel is op persoonlijke titel geschreven.
