Vorig jaar besliste de Hoge Raad dat gemeenten bij de exploitatie van begraafplaatsen handelen als btw-ondernemer en niet als overheid. Dit betekent dat gemeenten geen recht hebben op btw-compensatie. De zaak werd terugverwezen naar het Gerechtshof Amsterdam. Die heeft nu uitspraak gedaan.
Nieuw onderzoek
In 2020 schreef Accountancy Vanmorgen over de beslissing van de Hoge Raad. Het hoogste rechtscollege wilde dat het Gerechtshof zou beoordelen of de gemeente deze activiteiten deels gratis verricht, de zogenoemde niet-economische activiteiten. Zo zou mogelijk tóch recht op compensatie van btw bestaan. Het Gerechtshof oordeelt dat inderdaad deels sprake is van het verrichten van activiteiten die niet vergoed worden, maar er toch geen recht op compensatie van btw is. De gemeente heeft namelijk geen kosten met btw die toerekenbaar zijn aan deze gratis activiteiten. Een begraafplaats kan niet gelijk worden gesteld met openbaar groen vanwege de afwijkende functie, aldus het Gerechtshof.
Toepassing btw-vrijstelling
De btw-wetgeving kent een vrijstelling van btw voor de diensten door lijkbezorgers. De Advocaat-Generaal concludeerde eerder dat de exploitatie van begraafplaatsen niet onder deze vrijstelling valt. Het Gerechtshof gaat hier echter niet specifiek op in en lijkt als uitgangspunt te nemen dat deze vrijstelling wel van toepassing is. Discussie hierover is wat ons betreft mogelijk, maar wij verwachten dat de Belastingdienst dit standpunt in de praktijk ook zal innemen. Het gevolg van de vrijstelling is dat de toerekenbare btw kostprijsverhogend uitwerkt.
Gemeenten: beoordeel btw-positie
Als gevolg van deze uitspraak bestaat er in beginsel geen recht op een bijdrage uit het Btw-compensatiefonds (meer) voor deze activiteiten. In Binnenlands Bestuur adviseert BDO gemeenten om hun btw-positie bij de exploitatie van begraafplaatsen te beoordelen. Toch lijkt het Gerechtshof ruimte te laten voor (gedeeltelijke) compensatie onder strikte voorwaarden. Compensatie kan bijvoorbeeld bestaan bij het gratis verlenen van toegang tot een herdenkingsdienst. Daarnaast is het denkbaar dat er openbare natuurbegraafplaatsen zijn, die wél als openbare groenvoorzieningen worden beschouwd. Dit zijn echter uitzonderingen. Het uitgangspunt blijft dat gemeenten bij het exploiteren van begraafplaatsen handelen als btw-ondernemer.
Lees hier de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam.
