Op 26 januari berichtte RTL Nieuws dat de Belastingdienst in rechtszaken soms informatie achterhoudt voor de rechter. Na Kamervragen heeft staatssecretaris Van Rij laten uitzoeken of dit vaak gebeurt. Nee, zegt hij. Maar in zaken die draaiden om het achterhouden van informatie werd de Belastingdienst in 17 procent van de gevallen op de vingers getikt.
RTL Nieuws meldde eind januari dat de Belastingdienst soms informatie achterhoudt voor de rechter, terwijl de wet voorschrijft dat de Inspecteur alle relevante stukken in een zaak moeten overleggen (artikel 8:42 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb)). Een paar dagen later stelde SP-Kamerlid Alkaya (SP) vragen over de kwestie.
‘Incidenten’
In het RTL-bericht gaat het om zes uitspraken uit 2022 van verschillende rechterlijke instanties. Van Rij sprak van ‘incidenten’ en gaf toe dat er soms discussie is over de op de zaak betrekking hebbende stukken, maar hij ontkende dat dit ‘schering en inslag’ zou zijn. Daarbij benoemde hij ook dat er (jaarlijks) tienduizenden beroepsprocedures lopen. ‘Dat neemt niet weg dat dat ieder incident er één te veel is’, schrijft Van Rij nu aan de Kamer. ‘Die gevallen waarin iets niet goed is gegaan, worden meegenomen in de interne evaluaties en procesverbeteringen.’
Wettelijk kader
De wet geeft geen definitie van wat onder de ‘op de zaak betrekking hebbende stukken’ moet worden verstaan. Uit de jurisprudentie blijkt dat dit stukken zijn die de Inspecteur ter beschikking staan of hebben gestaan en relevant zijn voor de beslechting van de openstaande geschilpunten. Van Rij benadrukt dat dit sterk casusafhankelijk is. ‘De reikwijdte van dit begrip kan onderwerp van discussie zijn.’ Hij stelt dat bij de Belastingdienst permanent aandacht is voor het voldoen aan elke wettelijke norm en regel.
Omvang
Op dit moment lopen er meer dan 23.000 lopende beroepsprocedures tegen fiscale beschikkingen. Naar aanleiding van Kamervragen van de SP heeft Van Rij onderzoek laten doen naar de uitspraken die zijn gepubliceerd op rechtspraak.nl. Hierop worden overigens maar circa 25% van alle uitspraken in hogerberoepszaken gepubliceerd. Het onderzoek dat de staatssecretaris heeft laten uitvoeren, stelt vast dat over de periode 1 januari 2022 tot en met 31 december 2022 in totaal 45 zaken naar voren zijn gekomen waarin het draait om het al dan niet achterhouden van informatie. Dubbeltellingen zijn hierbij niet uit te sluiten.
In acht (van die 45) zaken is de Belastingdienst in het ongelijk gesteld naar aanleiding van een schending van de verplichting tot het verstrekken van alle op de zaak betrekking hebbende stukken, welke verplichting volgt uit artikel 8:42 Deze acht zaken bevatten vijf van de zes genoemde voorbeelden uit het RTL-artikel. Het zesde voorbeeld van RTL betrof een arrest van de Hoge Raad waarin de eerdere uitspraak van het gerechtshof werd vernietigd, omdat het had nagelaten de stellingen over de op de zaak betrekking hebbende stukken te onderzoeken.
Extrapolatie
In de overige (37) zaken is de Belastingdienst (gedeeltelijk) in het gelijk gesteld, waarvan in negen zaken eveneens sprake was van het niet tijdig of volledig overleggen van stukken maar dit geen gevolg had voor het verdere verloop van de procedure. Aangezien circa een kwart van de zaken gepubliceerd wordt, leidt extrapolatie tot de conclusie dat er in circa 180 zaken discussie is over het al dan niet achterhouden van informatie in rechtszaken door de Belastingdienst. Van Rij spreekt in zijn Kamerbrief van ‘enkele duizenden’ nieuwe beroepsprocedures per jaar. In een paar procent van die zaken draait het óók om het al dan niet achterhouden van informatie. In 17 procent van de gevallen stelt de rechter vast dat de Belastingdienst niet alle relevante informatie heeft gedeeld.
Van Rij: ‘Hoewel ik met dit onderzoek en deze resultaten geen volledig beeld meen te kunnen presenteren of met zekerheid kan zeggen dat er niet meer zaken zijn waarin de gestelde problematiek aan de orde was, geeft het wel enige indruk van de omvang. Gelet op dit beeld zou ik mijn eerdere reactie willen herhalen dat er geen aanwijzingen zijn dat er sprake is van een werkwijze waarbij de Belastingdienst regelmatig en ten onrechte stukken zou achterhouden of op andere wijze de verplichtingen uit artikel 8:42 van de Awb zou schenden.’
Lees hier de Kamerbrief.
