De overheidsinkomsten vallen dit jaar lager uit dan eerder verwacht, blijkt uit de Najaarsnota van Financiën. Er stroomt 4,3 miljard euro minder de schatkist in dan enkele maanden terug nog werd voorzien. Onder meer zuiniger gebruik van gas kost de overheid belastinginkomsten.
Vooral de opbrengsten uit indirecte belastingen vallen tegen: ze pakken 3,8 miljard euro lager uit dan twee maanden terug nog voorzien in de Miljoenennnota 2024. Belastingen op een milieugrondslag leveren 1,4 miljard euro minder op door een 25 procent lagere opbrengst van de energiebelasting (van 5,8 miljard euro naar 4,4 miljard euro). De afname ten opzichte van de voorjaarsnota is zelfs 2,3 miljard. ‘In het voorjaar en ook afgelopen zomer lag de inschatting voor het gas- en elektriciteitsverbruik in 2023 nog beduidend hoger dan in de praktijk het geval blijkt. De daling doet zich vooral voor bij het gasverbruik: op basis van aangiftecijfers lijkt dit verbruik in de eerste schijf (voornamelijk gebouwde omgeving) met circa 35 procent gedaald te zijn ten opzichte van 2021 en het totale gasverbruik zelfs nog iets meer.’ Er wordt gekeken naar 2021 omdat dat het laatste jaar was voordat de energieprijzen sterk stegen. Het elektriciteitsverbruik is ook gedaald, maar minder sterk. ‘Tot slot speelt nog mee dat veel belastingplichtigen in 2022 minder energie hebben verbruikt dan vooraf ingeschat, waardoor ze in 2023 nog een belastingteruggave ontvangen.’
Minder vpb
Daarnaast is de tegenvallende economische groei in het derde kwartaal de oorzaak van de lagere belastingopbrengsten. Lagere consumptie scheelt 1,3 miljard euro aan omzetbelasting, minder vraag naar brandstof kost de overheid 0,4 miljard euro aan accijnsinkomsten. Aan overdrachtsbelasting is 0,3 miljard minder ontvangen door minder woningverkoop en lagere woningprijzen. Tot slot is er eenzelfde bedrag aan inkomstenderving vanwege een afname van de invoerwaarde vanuit niet-EU landen. De vennootschapsbelasting brengt dit jaar 0,5 miljard euro minder in het laatje dan voorzien, al komt die alsnog uit op een historisch hoog niveau van 47,9 miljard euro, bijna 10 miljard euro meer dan in 2022.
Overigens dalen ook de overheidsuitgaven ten opzichte van eerdere verwachtingen: die zijn 4,5 miljard euro lager dan eerder voorzien. Het begrotingstekort komt uit op 1,8 procent van het bbp.
