Vereenvoudiging
JA21 stelt dat het Nederlandse belastingstelsel ondoorgrondelijk is geworden door “een circus aan toeslagen en heffingskortingen” en pleit daarom voor een radicale hervorming. Het toeslagenstelsel moet verdwijnen en plaatsmaken voor een eenvoudig en transparant systeem van toelagen. De partij benadrukt dat werken en ondernemen weer moeten lonen en dat “lagere belastingen in plaats van hogere toeslagen” het uitgangspunt moeten worden.
De kern is een nieuw belastingplan waarin de inkomstenbelasting wordt versimpeld, de vermogensbelasting eerlijker moet worden ingericht en de toeslagen worden vervangen door een begrijpelijk systeem. Daarbij moet het stelsel niet alleen de belastingplichtige ontlasten, maar ook de motivatie om meer te werken versterken. De partij wijst erop dat veel werknemers nu ervaren dat een hogere werkweek of een loonsverhoging netto nauwelijks iets oplevert door de hoge marginale druk.
Belastingen op arbeid en ondernemerschap
De lasten op arbeid moeten structureel omlaag, vindt de partij. Werknemers moeten meer overhouden per verdiende euro, terwijl werkgevers worden ontzien van nieuwe regels en hogere lasten. Ondernemerschap moet volgens JA21 weer lonend worden gemaakt. Het bedrijfsleven mag “niet langer als financieringsbron voor nieuwe overheidsambities dienen”.
Voor familiebedrijven is er een duidelijk signaal: zowel de erf- als de schenkbelasting wordt afgeschaft, waarmee ook de bedrijfsopvolgingsregeling overbodig wordt. Daarmee beoogt JA21 de continuïteit van familiebedrijven te waarborgen.
Ook doorwerken na de AOW-leeftijd moet zonder fiscale belemmeringen mogelijk worden.
Hervorming van de vennootschapsbelasting
Een opvallend voorstel is het voornemen om het huidige tweeschijvenstelsel in de vennootschapsbelasting te vervangen door één uniform tarief van 20%. Daarnaast wil JA21 een kasstroombelasting invoeren, waarmee ondernemingen niet langer boekhoudkundige winst, maar netto kasstromen afrekenen. Investeringen in kapitaalgoederen zouden volledig aftrekbaar moeten zijn in het jaar van aanschaf, wat liquiditeitsvoordelen kan opleveren en investeringsbereidheid kan stimuleren.
Complexiteit door uitzonderingen en regelingen moet verdwijnen. Het doel is een stelsel dat voorspelbaar, transparant en innovatiebevorderend is.
Vermogen en particulier bezit
Het programma bevat ingrijpende wijzigingen voor box 2 en box 3. Box 2 wordt volledig afgeschaft. Aanmerkelijk belang – zoals aandelen in de eigen BV – wordt voortaan belast in box 3. Daarmee komt ook de gebruikelijkloonregeling te vervallen. Voor box 3 wil JA21 een einde maken aan het stelsel van fictieve rendementen: voortaan moet uitsluitend het werkelijk gerealiseerde rendement belast worden.
Het ingelegde vermogen blijft ongemoeid; belasting wordt pas geheven bij consumptie van vermogensrendement. Daarmee wil de partij sparen en investeren aantrekkelijker maken.
Ook de erf- en schenkbelasting gaat op de schop: volledige afschaffing moet zorgen voor meer transparantie en eenvoud.
De woningmarkt krijgt eveneens fiscale prikkels: de overdrachtsbelasting voor particuliere woningen wordt volledig afgeschaft om de doorstroming te bevorderen.
Mobiliteit en energie
In de visie van JA21 is de auto een symbool van vrijheid en zelfredzaamheid. Belastingen die autorijden ontmoedigen, zoals een kilometerheffing of hoge accijnzen, worden resoluut afgewezen. “De automobilist is niet de melkkoe van de overheid”, aldus het programma. Accijnzen op brandstoffen moeten juist omlaag, en ook van een verbod op brandstofauto’s wil de partij niets weten.
Voor de luchtvaart geldt eenzelfde benadering: geen krimp van Schiphol, geen vliegbelasting, maar wel inzet op innovatie en verduurzaming door schonere brandstoffen, efficiënter luchtruimgebruik en modernisering van de vloot.
Op energiegebied wil JA21 de btw op energie verlagen en de Opslag Duurzame Energie schrappen. Belastingen mogen volgens de partij niet worden ingezet als pressiemiddel om Nederlanders te dwingen tot een andere levensstijl.
Illegale arbeid en handhaving
Opvallend is ook de harde lijn ten aanzien van illegale arbeid. Werkgevers die illegalen in dienst nemen, moeten rekening houden met hogere boetes en strengere handhaving. Daarnaast wil JA21 belastingen en premies met terugwerkende kracht innen bij zowel illegale arbeiders als de werkgevers.
Fiscale soevereiniteit
JA21 keert zich tot slot principieel tegen Europese belastingen en benadrukt dat fiscale soevereiniteit behouden moet blijven. “Geen nieuwe Europese belastingen, waar mogelijk draaien we Europese heffingen terug.” Ook een nationale CO₂-heffing bovenop de Europese regels wordt uitgesloten; bestaande nationale CO₂-heffingen moeten worden afgeschaft.
