In ‘Resisting the Rule of the Rich’ stelt de goededoelenorganisatie dat er nog nooit zoveel geld in handen was van zo weinigen en dat hun (politieke) invloed zo ver ging als nu. Miljardairs doneren aan politieke partijen en lobbyen voor hun eigenbelang, zoals lagere belastingen op miljoenvermogens. Ook zijn 9 van de 10 grote sociale platforms in handen van miljonairs, waarmee ze (in)direct invloed hebben op wat er online wordt geschreven.
Te kort door de bocht
In Kamervragen wilden GroenLinks-PvdA, SP en PvdD weten of het kabinet de zorgen van Oxfam Novib deelt. Heijnen noemt het ‘schrijnend’ dat bijna de helft van de wereldbevolking in armoede leeft, maar plaatst kanttekeningen bij de doorvertaling van het internationale rapport naar Nederland. ‘Oxfam Novib trekt de conclusies van Oxfam ten aanzien van de rijksten ter wereld en de politieke ontwikkelingen in de VS direct door naar de situatie in Nederland. Dit is te kort door de bocht.’
Afname
Heijnen wijst erop dat de vermogensongelijkheid in Nederland volgens cijfers van het CBS juist is afgenomen. De Gini-coëfficiënt voor vermogen daalde van 0,78 in 2011 naar 0,73 in 2024. Daarbij benadrukt het kabinet dat de vermogensverdeling minder scheef wordt wanneer collectief opgebouwd pensioenvermogen wordt meegeteld. Internationaal bezien is de Nederlandse vermogensongelijkheid volgens het kabinet niet uitzonderlijk; landen als Duitsland en Zweden kennen hogere niveaus van vermogensconcentratie.
Collectieve voorzieningen
Daarnaast onderstreept Heijnen dat Nederland beschikt over een uitgebreid stelsel van collectieve voorzieningen, waaronder sociale zekerheid, een toegankelijk zorgstelsel en een wettelijk minimumloon. Een zekere mate van vermogensongelijkheid is volgens het kabinet bovendien een kenmerk van een concurrerende economie, omdat zij prikkels biedt voor ondernemerschap en investeringen.
Geen toename invloed
Wat betreft de politieke invloed van zeer vermogenden ziet het kabinet geen aanwijzingen voor een toename. Heijnen stelt dat de Nederlandse democratie meerdere waarborgen kent om onevenredige invloed te beperken. Zo geldt op grond van de Wet financiering politieke partijen een maximum van 100.000 euro per donateur per jaar. Het kabinet benadrukt dat fondsenwerving ook een vorm van politieke participatie is en dat het huidige wettelijke kader een evenwicht beoogt tussen transparantie en vrijheid van vereniging.
Transparantie
Volgens het kabinet dragen aanvullende maatregelen eveneens bij aan transparantie rond beïnvloeding en belangenbehartiging. Substantiële giften moeten worden gemeld, bewindspersonen publiceren openbare agenda’s en in toelichtingen bij wetgeving worden consultatie- en adviesparagrafen opgenomen. Op Europees niveau zijn inmiddels strengere transparantieregels voor politieke reclames van kracht en wordt onderhandeld over verdere regelgeving rond belangenvertegenwoordiging.
Lees hier de brief van Heijnen.
