Dat blijkt uit de tweede peiling over het herstel van box 3, die is uitgevoerd door Motivaction in opdracht van de Belastingdienst. Het ministerie van Financiën heeft het onderzoek onlangs online gezet.
Meer bekendheid, maar veel misvattingen
De tweede peiling vond plaats nadat de Belastingdienst in oktober 2024 een informatiebrief had verstuurd over het aanvullende herstel van box 3. Het onderzoek moet de Belastingdienst inzicht geven in de kennis, houding, gedragsintenties en informatiebehoefte van belastingplichtigen gedurende het herstelproces, zodat de communicatiestrategie waar nodig kan worden aangepast.
Volgens de onderzoekers is de inhoudelijke bekendheid met de uitspraak van de Hoge Raad toegenomen. Inmiddels zegt 53 procent minimaal bekend te zijn met de belangrijkste wijzigingen, tegen 45 procent tijdens de eerste peiling. De brief van de Belastingdienst is daarbij de belangrijkste informatiebron, gevolgd door televisie, kranten en nieuwssites.
Daar staat tegenover dat het kennisniveau over het herstelproces nauwelijks is verbeterd. Ook na ontvangst van de informatiebrief weten veel belastingplichtigen niet goed wat de gevolgen van de uitspraak voor hun eigen situatie zijn en doen zij volgens de onderzoekers nog geregeld onjuiste aannames. Zo denken velen ten onrechte dat het verplicht is het werkelijke rendement door te geven, dat ook actie nodig is wanneer het werkelijke rendement hoger is dan het fictieve rendement en dat de Belastingdienst de meeste gegevens over het werkelijke rendement al bezit.
Uit de kennisvragen blijkt dat bij meerdere stellingen meer respondenten een onjuist dan een juist antwoord geven. Zo denkt 49 procent ten onrechte dat het doorgeven van het werkelijke rendement verplicht is en meent 52 procent dat de Belastingdienst de meeste gegevens over het werkelijke rendement al heeft. Ook bestaat veel onduidelijkheid over de aftrekbaarheid van kosten.
Vertrouwen en tevredenheid nemen toe
Het vertrouwen in de correcte uitvoering van het herstelproces is volgens het onderzoek toegenomen. Bijna vier op de tien belastingplichtigen hebben veel of zeer veel vertrouwen dat de Belastingdienst een eventuele belastingteruggaaf correct zal afhandelen. Respondenten met weinig vertrouwen verwijzen vooral naar eerdere incidenten, terwijl degenen met veel vertrouwen aangeven in algemene zin vertrouwen te hebben in de Belastingdienst en de overheid.
Ook de waardering voor de communicatie is gestegen. Vier op de tien belastingplichtigen zijn tevreden over de communicatie van de Belastingdienst over de wijzigingen in box 3. Volgens de onderzoekers hangt die stijging waarschijnlijk samen met de verzonden informatiebrief. Als verbeterpunten noemen respondenten vooral de behoefte aan meer duidelijkheid en concrete handelingsperspectieven voor het berekenen van het werkelijke rendement.
Meer bereidheid om te wachten
De onderzoekers zien daarnaast een verandering in het voorgenomen gedrag. Meer belastingplichtigen zijn van plan hun werkelijke rendement via het formulier van de Belastingdienst door te geven en wachten daarmee totdat zij daarvoor een brief ontvangen. Wie het werkelijke rendement wil doorgeven, doet dat vooral voor de meest recente belastingjaren.
Bezwaarmakers blijken zich intensiever met het herstelproces bezig te houden dan andere belastingplichtigen. Zij zijn beter op de hoogte van de uitspraak, hebben vaker de intentie andere stappen te ondernemen dan afwachten of het werkelijke rendement door te geven en zijn vaker van plan alle formulieren in één keer in te vullen. Zelfaangevers zijn positiever over het herstelproces dan belastingplichtigen die hun aangifte uitbesteden, terwijl belastingplichtigen met uitsluitend spaargeld juist een lager kennisniveau laten zien.
Aanbevelingen
Op basis van de uitkomsten adviseren de onderzoekers de Belastingdienst om de communicatie nadrukkelijker te richten op het wegnemen van veelvoorkomende misvattingen, duidelijker te communiceren over de planning van het herstelproces en belastingplichtigen meer concrete handvatten te geven voor het berekenen van het werkelijke rendement. Daarnaast adviseren zij het overzicht van benodigde rendementsgegevens uit te breiden met uitleg waar die gegevens kunnen worden gevonden.
