Het kabinet heeft de Rijksbegroting en de belastingvoorstellen flink aangepast om oppositiepartijen tegemoet te komen, maar dat heeft vooralsnog geen toezeggingen voor steun opgeleverd. Volgens de Volkskrant past die harde opstelling ook bij de onderhandelingsfase: oppositiepartijen proberen hun sterke positie maximaal uit te buiten voordat er in november en december daadwerkelijk wordt gestemd.
Begroting als wapen
De oppositie heeft op papier een machtig wapen. Zonder voldoende steun kunnen begrotingswetten worden verworpen. De gevolgen daarvan zijn echter beperkt. Juridisch verplichte uitgaven, zoals sociale uitkeringen, mogen gewoon doorgaan. Dat geldt ook voor uitgaven voor bestaand beleid. Zelfs bij nieuw beleid bestaan mogelijkheden om toch geld uit te geven. Van een Amerikaanse situatie, waarbij de overheid bij het ontbreken van een begroting deels op slot gaat, is in Nederland geen sprake.
Belastingen kwetsbaarder
Bij het Belastingplan heeft de oppositie meer macht. Wordt dat verworpen, dan gaan de daarin opgenomen fiscale maatregelen voor 2027 in beginsel niet door. Het gaat onder meer om de verlengde verlaging van de benzine- en dieselaccijnzen, een verhoging van de alcoholaccijns en een verlaging van de startersaftrek. De Tweede Kamer stemt op 12 november over het Belastingplan; de stemming over de begrotingen volgt op 8 december.
Reparatie mogelijk
Ook hier is de macht van het parlement echter niet absoluut. Volgens de Volkskrant kunnen fiscale maatregelen die in de problemen komen achteraf worden gerepareerd met nieuwe wetgeving. De krant wijst erop dat enkele fiscale wijzigingen voor 2026 zelfs al zijn ingegaan terwijl de wettelijke goedkeuring met terugwerkende kracht nog moet volgen.
Box 3 op pauze
Tegen die achtergrond is ook het besluit van het kabinet om de hervorming van box 3 voorlopig stil te leggen van belang. Volgens BNR was het wetsvoorstel al met ruime meerderheid door de Tweede Kamer aangenomen, maar is het draagvlak in de Eerste Kamer verdwenen door verdeeldheid binnen de coalitie. Vooral de VVD zou niet langer achter het voorstel staan.
Uitstel kost miljarden
Uitstel voorkomt voor het kabinet voorlopig een nederlaag in de senaat, maar heeft een hoge prijs. Volgens BNR kan de vertraging de schatkist jaarlijks 2,5 miljard euro kosten. Onder de huidige tegenbewijsregeling kunnen beleggers die minder rendement behalen dan waarmee de fiscus rekent belasting terugvragen, terwijl beleggers die juist veel meer rendement maken daarover niet automatisch extra belasting betalen.
Scherpe kritiek
Dat leidt tot scherpe kritiek. Pro-Kamerlid Luc Stultiens stelt dat het voordeel vooral terechtkomt bij de rijkste beleggers. ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis richt zijn pijlen op minister van Financiën Eelco Heinen (VVD). Volgens hem lag er voor de zomer al een akkoord, maar wilde Heinen alsnog terug naar de tekentafel om een directe overstap naar een vermogenswinstbelasting te onderzoeken.
Bron: Volkskrant, BNR
