De Russische politiek activiste Lilia Chanysheva (41) maakte carrière bij PwC en Deloitte. Tien jaar geleden werd ze actief in de beweging van oppositieleider Aleksej Navalny. Haar strijd tegen de corruptie en wetteloosheid resulteerde deze week in een veroordeling tot 7,5 jaar strafkolonie.
Het proces vond plaats in de deelrepubliek Basjkortostan. Chanysheva stond jarenlang aan het hoofd van de regionale tak van de beweging van oppositieleider Aleksej Navalny. De slotfase van het proces tegen haar vond plaats achter gesloten deuren omdat er volgens de rechter staatsgeheimen aan bod kwamen.
Tax manager
Geboren in 1982 in de regionale hoofdstad Oefa studeerde Chanysheva statistiek en informatica waarna ze naar de Financiële Academie in Moskou vertrok. Nog voordat ze was afgestudeerd kreeg ze een baan als accountant en later tax manager bij PwC. Ze was al politiek bewust. Chanysheva was in 2011 waarnemer bij de parlementsverkiezingen. Die leidden in Moskou tot felle protesten omdat er gefraudeerd zou zijn. In 2013 trad Chanysheva toe tot het team van Navalny die in de hoofdstad als voortrekker van de straatprotesten grote populariteit had verworven en de post van burgemeester ambieerde. Hij kreeg bijna een derde van de stemmen.
Geboortestreek
Chanysheva verlangde terug naar haar geboortestreek. Toen ze als accountant de overstap maakte naar Deloitte vroeg en kreeg ze in 2013 een aanstelling als tax manager bij de vestiging in Oefa waar ze haar eerste schreden zette in de lokale politiek. In 2017 ontmoette ze daar haar latere man. Die vertelde ze de eerste avond al dat ze het leven van anderen beter wilde maken. Die overtuiging leidde ertoe dat ze de accountancy verliet en fulltime voor Navalny ging werken. Die mikte toen nog op de presidentsverkiezingen van 2018.
Kritische vragen
In 2019 maakte ze naam tijdens een hoorzitting over de begroting van de Republiek Basjkortostan. Chanysheva stelde kritische vragen over het gebruik van publieke middelen. ‘Hoe kunnen we de overheidsinkomsten verhogen? Steel minder, heren, eet minder, verlaag je salaris en betaal minder aan propagandistische media,’ hielde ze de magistraten voor. Kort daarna verwijderden twee veiligheidsagenten haar met geweld uit het gebouw.
Toen Radiy Khabirov in september van 2019 hoofd werd van de Republiek Basjkortostan zette Chanysheva regelmatig kritische video’s en artikelen over hem online. Hierin wees ze onder andere op zijn wagenpark, zijn luxe landhuis en de rijkdom van zijn vrouw. Ze speelde een belangrijke rol in het protest tegen een kalksteenmijnproject op de Koesjtau-berg. Dat dit project niet door ging, werd op haar conto geschreven.
Laatste woorden
In 2021 werd Chanysheva gearresteerd op beschuldiging van het oprichten van een ‘extremistische organisatie’. Haar laatste woorden in de rechtbank richtte ze tot haar rechter: ‘Edelachtbare! Voor mij bent u niet alleen een rechter maar ook mijn kiezer. Tijdens het proces heb ik u verteld over mijn successen. Steunt u mij als politica als vrouw en ik zal al het mogelijke doen om u te bevrijden van de onwettige druk die de uitvoerende macht op u uitoefent. Ik zal doorgaan met mijn strijd tegen corruptie en wetteloosheid in onze republiek.’
Bron: de Volkskrant
