Belasting op arbeid verlagen
Centraal in de plannen staat de verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op grondstoffen en vervuiling. De partij schrijft: “We maken werken lonender, belasten vervuiling zwaarder en zorgen dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.” Concreet betekent dit dat het lage tarief in de inkomstenbelasting omlaag gaat en het hoge tarief omhoog. Voor inkomens boven de Balkenendenorm komt er zelfs een extra schijf. Daarnaast wil de partij pilots met verschillende vormen van een basisinkomen uitbreiden, zoals een vast bedrag per maand of een negatieve inkomstenbelasting.
De belasting op grotere vermogens wordt wat de PvdD betreft ook stevig herzien. Er zou een nationaal vermogensregister moeten komen om grote vermogens te monitoren en te belasten, terwijl tegelijkertijd wordt toegewerkt naar “een grens aan extreem vermogensbezit”. Grote erfenissen “worden belast als inkomen, we verhogen daarom de erfbelasting. Voor erfenissen tot 30.000 euro blijft een vrijstelling gelden. We trekken de erfbelasting gelijk voor alle erfgenamen ongeacht de familieband”. De bedrijfsopvolgingsregeling wordt aangepast “zodat deze niet langer misbruikt kan worden voor belastingontwijking.”
Klimaatbelasting en groene verschuiving
Een van de meest opvallende voorstellen is de introductie van een klimaatbelasting voor de grootste vermogens. Hiermee wil de PvdD structureel 5% van het bbp vrijmaken voor de bestrijding van de natuur- en klimaatcrisis. De CO₂-heffing wordt opnieuw ingevoerd en sneller verhoogd. Ook plasticproducenten krijgen te maken met een nieuwe belasting op ongerecycled plastic. Verder introduceert de partij een progressieve vliegtaks die vooral veelvliegers en privéjets treft. De luchtvaart verliest haar belastingvoordelen, zoals vrijstelling van btw en accijnzen, en ook in de scheepvaart wordt accijns op brandstof ingevoerd.
De opbrengsten van deze heffingen worden geoormerkt voor investeringen in duurzaam openbaar vervoer en de verduurzaming van de vaart. Binnenlands komt er bovendien een “intelligente kilometerheffing” voor alle voertuigen, waarbij de tarieven afhankelijk zijn van type voertuig en brandstofgebruik.
Water, energie en grondstoffen
De PvdD wil dat ook sectoren die tot nu toe relatief buiten schot blijven, meer gaan bijdragen. Zo vervalt de vrijstelling van leidingwaterbelasting boven 300 m³ en komt er een progressieve heffing om grootverbruikers in de industrie aan te slaan. Natuurbeheerders worden juist vrijgesteld van waterschapsbelasting. De huidige energiebelasting, die grootverbruikers bevoordeelt, wordt vervangen door een progressieve variant die lage inkomens ontziet.
Daarnaast wordt belastingheffing ingezet om de circulaire economie te stimuleren: gerecyclede grondstoffen worden goedkoper gemaakt dan nieuw gewonnen materialen als staal, glas en plastic. Het btw-tarief op reparaties, circulaire producten en biologische groente en fruit daalt naar nul procent.
Landbouw en veehouderij
Een opvallende fiscale maatregel is de introductie van een “slachttaks” voor slachthuizen. Daarmee moeten de maatschappelijke kosten van de veehouderij worden weerspiegeld in de prijs. Het principe ‘de vervuiler betaalt’ wordt ook doorgetrokken naar de landbouw: er komt een heffing op stikstof- en broeikasgasuitstoot. Daarmee wil de PvdD biologische en plantaardige producenten concurrerender maken en de belastingbetaler ontlasten.
Vennootschapsbelasting en winstheffing
Ook ondernemingen krijgen met forse wijzigingen te maken. De partij wil een progressieve winstbelasting invoeren waarbij de tarieven afhankelijk worden van de CO₂-uitstoot. Excessieve winsten worden afgeroomd en de opbrengst gaat naar klimaatmaatregelen. Daarnaast wordt de versoepeling van de renteaftrekbeperking in de VPB teruggedraaid, net als andere fiscale “cadeautjes aan het grootkapitaal”. Inkoop van eigen aandelen door bedrijven wordt belast. Bonussen die als excessief worden gezien krijgen een aparte heffing.
Verder wil de partij een nieuwe rechtsvorm voor maatschappelijk georiënteerde ondernemingen. Bedrijven met een maatschappelijk doel gaan daardoor minder belasting betalen dan reguliere ondernemingen, waarmee de PvdD ook organisatievormen als coöperaties en rentmeestervennootschappen wil stimuleren.
Woningmarkt en vastgoed
Op de woningmarkt zou er op fiscaal vlak ook veel moeten veranderen. De overdrachtsbelasting wordt gedifferentieerd: beleggers betalen meer dan bewoners. Wie binnen een jaar na aankoop de woning energieneutraal maakt, krijgt een deel van de overdrachtsbelasting terug. Hypotheekrenteaftrek blijft bestaan tot het niveau van de Nationale Hypotheek Garantie, maar boven dat bedrag wordt de afbouw versneld.
De partij wil bovendien onderzoeken hoe het belastingstelsel ingezet kan worden om extreme vermogensongelijkheid door woningbezit te verminderen. Daarmee moet het minder aantrekkelijk worden om huizen louter als beleggingsobject te gebruiken. Woningcorporaties worden juist ontzien: hun winstbelasting vervalt en zij krijgen financiële steun om huren te bevriezen en sociale huurwoningen te bouwen.
Belastingontwijking
De PvdD uit zich ook stevig op het gebied van belastingontwijking. Nederland moet geen belastingparadijs meer zijn: alle deals met multinationals worden openbaar en landen die als belastingparadijs fungeren, krijgen sancties opgelegd. De partij benadrukt dat Nederland jaarlijks zeker 46 miljard euro misloopt door belastingontwijking en wil daarom striktere Europese afspraken afdwingen. Belasting moet betaald worden “waar daadwerkelijk winst wordt gemaakt”.
Daarbij worden ook de belangen van ontwikkelingslanden meegenomen: belastingwetgeving en -verdragen worden zo herzien dat landen in het Globale Zuiden niet langer miljarden mislopen door constructies via Nederland.
Koninklijk Huis en financiële transparantie
Een opvallend element is dat de PvdD het koningshuis wil onderwerpen aan reguliere belastingplicht. Persoonlijke inkomsten van leden van het koninklijk huis gaan onder de Wet normering topinkomens vallen en de kosten worden transparant gemaakt. “De koning en zijn familie gaan net als iedereen belasting betalen”, aldus het programma.
De fiscale agenda van de PvdD gaat al met al verder dan een vergroening van het belastingstelsel. De partij wil tegelijk de basis leggen voor een fundamentele herverdeling van inkomen en vermogen, en wil belastingheffing inzetten als instrument om maatschappelijke doelen af te dwingen.
Download hier het (concept) verkiezingsprogramma van de Partij voor de Dieren.
Lees hier alle afleveringen over de fiscale plannen van partijen.
