Belasting- en inhoudingsplichtigen behoren geen informatieachterstand te hebben ten opzichte van de inspecteur, licht de staatssecretaris het voorstel toe. Het kabinet onderschrijft dat het wenselijk is dat belastingplichtigen op het moment dat een belastingaanslag of een voor bezwaar vatbare beschikking wordt genomen, recht krijgen op inzage in de stukken die de inspecteur ter beschikking staan, of hebben gestaan, en die een rol hebben gespeeld bij zijn besluitvorming of van belang kunnen zijn voor de beslechting van eventuele geschilpunten.
Per 31 december 2025 treedt een artikel in de Algemene wet inzake rijksbelastingen in werking waardoor belastingplichtigen dit recht ook krijgen. De inwerkingtreding van dat artikel blijkt in de huidige vorm en met de huidige datum echter niet uitvoerbaar voor de Belastingdienst en de Douane, omdat de relevante stukken verspreid zijn over meerdere processen, applicaties en systemen en er aanzienlijke aanpassingen nodig zijn in de ICT-systemen en digitale portalen. Ook is er behoefte aan nieuwe faciliteiten voor medewerkers ten behoeve van dossiervorming. Daarnaast bemoeilijkt de mogelijkheid van bezwaar en beroep zonder duidelijke afbakening van het inzagerecht de uitvoerbaarheid, wat ertoe kan leiden dat de uitvoering vastloopt en belastingplichtigen niet binnen een redelijke termijn toegang krijgen tot hun dossier.
Nieuw wetsvoorstel
Met het nieuwe wetsvoorstel wordt beoogd het inzagerecht zo vorm te geven dat belastingplichtigen daadwerkelijk inzicht krijgen in alle stukken die betrekking hebben op een belastingaanslag of een voor bezwaar vatbare beschikking, terwijl de uitvoering werkbaar blijft voor de Belastingdienst en de Douane. Het inzagerecht wordt gekoppeld aan het moment waarop een besluit wordt bekendgemaakt en geldt niet alleen voor belastingaanslagen, maar ook voor andere voor bezwaar vatbare beschikkingen, zoals een informatiebeschikking. Het wetsvoorstel regelt dat belastingplichtigen uiterlijk bij de bekendmaking van het besluit toegang krijgen tot de relevante stukken via de bestaande digitale portalen van de Belastingdienst en de Douane. Daarbij wordt voorzien in een gefaseerde inwerkingtreding per rijksbelasting en in een tijdelijke regeling die het mogelijk maakt om stukken al beschikbaar te stellen voordat het volledige dossier compleet is.
Door het actief verlenen van inzage vervalt de afzonderlijke beslissing op een verzoek tot inzage. Als een belastingplichtige van mening is dat het dossier onvolledig is, kan hij dat aan de orde stellen in de bezwaarprocedure tegen de belastingaanslag of de betreffende beschikking. Het wetsvoorstel is zo vormgegeven dat het tegemoetkomt aan de wens van belastingplichtigen om meer inzicht te krijgen in de totstandkoming van besluiten, terwijl het tegelijkertijd de noodzakelijke randvoorwaarden biedt voor een uitvoerbare implementatie door de uitvoeringsorganisaties.
