In deze blog van pensioenadviseur en docent Ron Mulder gaat het alleen om een werkingssfeeronderzoek bij een bedrijfstakpensioenfonds (bpf) en geen cao-onderzoek. Deze twee kunnen van elkaar afwijken en als pensioenadviseur richt Ron zich op een bpf-onderzoek.
Bedrijfstakpensioenfonds
Binnen bepaalde bedrijfstakken zijn werkgevers (ongeveer 85%) verplicht op grond van een verplichtstellingsbesluit deel te nemen aan een pensioenregeling van een bpf dat voor die bedrijfstak is opgericht.
Sociale partners kunnen de overheid verzoeken zo’n verplichte deelname op te leggen op basis van de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000 (Wet bpf 2000).
Bekende bedrijfstakken met verplichtgestelde bpf-en zijn bijvoorbeeld de bouw (bpf Bouw) en metalektro (PME), het overheidspersoneel (ABP) en zorg en welzijn (Pfzw).
Maar hoe beoordeel je nu of een werkgever verplicht deel moet nemen aan een bpf?
Werkingssfeeronderzoek
Om te kunnen beoordelen of een werkgever verplicht deel moet nemen aan een bpf, is het van belang om een werkingssfeeronderzoek te starten. Dit betekent dat we samen een analyse maken van de onderneming en twee aspecten in het bijzonder onderzoeken:
- de feitelijke werkzaamheden van alle werknemers, en
- de activiteiten van de werkgever.
Daarbij is het van belang dat bepaalde werkzaamheden van werknemers toegerekend moeten worden aan bepaalde activiteiten. Voorbeeld: een HR-adviseur ondersteunt alle werknemers.
Op het moment dat we samen tot de conclusie komen dat de werkzaamheden en activiteiten vallen onder de verplichtstelling van een bpf, is de werkgever verplicht deel te nemen aan dit bpf.
Wanneer onderzoek uitvoeren?
Het advies is om op de volgende momenten een werkingssfeeronderzoek uit te voeren:
- bij de start van een nieuwe onderneming;
- wijziging van activiteiten binnen de onderneming, bijvoorbeeld door corona is bij meerdere werkgevers de mogelijkheid ontstaan om te bestellen via een webshop. Dit is niet alleen een uitbreiding van activiteiten maar kan ook gevolgen hebben voor een verplichte aansluiting bij een Bpf;
- fusie/splitsing van onderneming. Dit kan tot gevolg hebben dat de hoofdactiviteiten van de onderneming wijzigen;
- wijziging rechtsvorm. Werk je bijvoorbeeld in de jeugdzorg en heb je een eenmanszaak, dan is geen sprake van een verplichte deelname aan de pensioenregeling bij PFZW. Maar wel als sprake is van een rechtspersoon.
Als pensioenadviseur ben ik verplicht een werkingssfeeronderzoek te doen als een werkgever een ’vrijwillige’ pensioenregeling wil opstarten/verlengen (staat vermeld in de pensioenleidraden opgesteld door de Autoriteiten Financiële Markten).
Criteria voor verplichte aansluiting
Criteria voor een verplichte aansluiting kunnen onder meer zijn:
- hoofdzakelijkheidscriterium (omzet of uren): bij de meeste pensioenfondsen zie je in het verplichtstellingsbesluit een hoofdzakelijkheidscriterium voorbij komen. De omzet of uren van de werkzaamheden van de werknemers moeten dan voor bijvoorbeeld meer dan 50% van de totale omzet of uren zijn. Niet alle verplichtstellingsbesluiten kennen een hoofdzakelijkheidscriterium. De afgelopen jaren zien we met name veel rechtspraak voorbij komen als het gaat om pensioenfonds MITT.
- afdelingscriterium: alleen de werknemers binnen deze afdeling moeten deelnemen en niet de overige werknemers.
Welke misvatting komt veel voorbij?
We kijken naar de SBI-code volgens de Kamer van Koophandel met de daarbij behorende omschrijving en bepalen op grond hiervan of sprake is van een verplichte deelname bij een bpf. Hoe vaak zie je echter niet dat de SBI-code afwijkt van de daadwerkelijke werkzaamheden van de werknemers en activiteiten binnen de onderneming.
Conclusie
Als pensioenadviseur ondersteun ik regelmatig werkgevers bij een werkingssfeeronderzoek. Het uitvoeren van een werkingssfeeronderzoek lijkt (soms) eenvoudig. Er komt echter meer bij kijken dan we op voorhand kunnen bepalen.
Verder adviseer ik om regelmatig een check uit te laten voeren bij de onderneming in hoeverre de werkzaamheden van de werknemers en/of de activiteiten van de werkgever zijn gewijzigd. Maar ook de verplichtstellingsbesluiten van de pensioenfondsen zijn aan wijziging onderhevig of rechtspraak kan gevolgen hebben voor wel of geen verplichte aansluiting bij een bpf.
Tijdens de online cursus Verplichtstelling pensioenfondsen ga ik uitgebreider in op het werkingssfeeronderzoek en aan de hand van praktijkvoorbeeld wordt duidelijk dat het niet altijd zo eenvoudig is als we denken.
Ron Mulder MPLA is pensioenadviseur bij Alpina en als docent verbonden aan MOC Uitgevers.
