In 2017 heeft de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland) 40.546 transacties verdacht verklaard en onderzoeken overgedragen aan de opsporings-, inlichtingen-, en veiligheidsdiensten. Samen vertegenwoordigen die een waarde van bijna €6,7 miljard. Dat is het hoogste bedrag sinds de oprichting, laat de organisatie in het jaaroverzicht over 2017 weten.
De FIU-Nederland ontving ruim 360.000 meldingen van ongebruikelijke transacties, een afname van 14% ten opzichte van 2016. Dat jaar was echter uitzonderlijk vanwege zeer grote aantallen ‘nameldingen’. De organisatie zegt dat het aantal ongebruikelijke transacties stabiel is gegroeid.
Accountants
In de wet aangewezen instellingen, zoals accountants, fiscalisten, banken, handelaren, casino’s, makelaars en andere vrije beroepsbeoefenaren, moeten transacties bij de FIU-Nederland melden indien het vermoeden bestaat dat deze een verband hebben met witwassen of de financiering van terrorisme. De FIU-Nederland analyseert en onderzoekt deze meldingen en verklaart deze verdacht als daar een aanleiding voor bestaat. Accountants meldden in 2017 in totaal 1.155 ongebruikelijke transacties, ruim honderd minder dan een jaar eerder. In 2017 werden 238 door accountants gemelde transacties verdacht verklaard.
Cryptocurrencies
Het aantal meldingen van ongebruikelijke transacties gerelateerd aan cryptocurrencies steeg over de laatste vijf jaar van driehonderd in 2013 naar circa vijfduizend in 2017. De wereldwijde toenemende mate van aandacht voor dit onderwerp heeft er mogelijk aan bijgedragen dat er in 2017 meer onderzoek op dit onderwerp werd verricht, denkt FIU-Nederland. ‘Mede doordat meldende instellingen zoals payment service providers en banken steeds meer grip krijgen op het herkennen van ongebruikelijke cryptocurrency-gerelateerde transacties neemt het aantal meldingen van ongebruikelijke transacties op dit gebied de laatste jaren toe.’ De FIU-Nederland waarschuwt daarbij dat de toename van het aantal meldingen niet per definitie hoeft te duiden op een algehele criminalisering ten aanzien van cryptocurrencies.
Terrorismefinanciering
In 2017 werden 3.139 transacties verdacht verklaard op basis van een mogelijk verband met het financieren van terrorisme, onderzoeken naar contraterrorisme of een verbinding met een uitreis naar gebieden waar Islamitische Staat actief was. Ook zag de FIU-Nederland dat bij het analyseren van aan terrorisme geassocieerde transacties, dat er in sommige gevallen sprake was van geldstromen die ook te maken hadden met andere criminele activiteiten.
Thema-geleid
De FIU-Nederland is in 2017 begonnen met de volledige introductie van thema-geleid onderzoeken. Dit heeft ervoor gezorgd dat het interne sturingsproces ingrijpend is veranderd, wat tot een hogere kwaliteit van de eigen geïnitieerde en de vraaggestuurde dossiers ten behoeve van lopende onderzoeken heeft geleid. Daarnaast hebben kwantitatieve afspraken met de opsporingsdiensten gezorgd voor een betere afstemming. ‘De gebruikte thema’s van de FIU-Nederland: gekende en ongekende dreiging in relatie tot terrorismefinanciering, witwassen, corruptie, crimineel vermogen, drugs, fraude, Caribisch Nederland en significante wijzigingen in meldpatronenen dossiers hebben in afstemming met de opsporing-, inlichtingen- en veiligheidsdiensten in 2017 geleid tot een duidelijke meerwaarde van FIU-producten.’
Verbeteren zoekmodule
De voorbereidingen tot het automatiseren van de LOvJverzoeken en het verder verbeteren van de zoekmodule, waarmee politiemedewerkers effectiever en efficiënter kunnen zoeken naar verdachte transacties, zullen de toegang tot en de beschikbaarheid van financial intelligence voor opsporingsdiensten stap voor stap eenvoudiger maken. Een voorbeeld van een kenmerkende innovatieve toepassing van financial intelligence was de samenwerking tussen en met de Nationale Politie, het Openbaar Ministerie en de gemeente Amsterdam in relatie tot horecaondernemers in de Amsterdamse binnenstad. Deze samenwerking heeft geleid tot de weigering van afgifte van horecavergunningen door een verbeterde toetsing aan de voorzijde van dit proces.
