Een belastingplichtige die voor box 3 niet viel onder de massaalbezwaarprocedure en van wie de aanslag inkomstenbelasting voor de jaren 2017 en 2018 onherroepelijk vaststaat, heeft geen recht op de op rechtsherstel gerichte box 3-compensatie bedoeld in het kerstarrest van de Hoge Raad. In dat geval bestaat ook geen recht op ambtshalve vermindering van de aanslag. Dat heeft de Hoge Raad vrijdag geoordeeld.
De in 2017 ingevoerde box 3-heffing is in strijd met het ongestoord genot van eigendom en het discriminatieverbod in het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM). Dat sprak de Hoge Raad eind vorig jaar uit in een arrest dat bekend is komen te staan als het kerstarrest. Sindsdien is nog niet volledig uitgekristalliseerd wie er gecompenseerd gaan worden. Het nieuwe arrest is van belang voor het kabinet bij de keuzes die daarover worden gemaakt.
Procedure bij de Hoge Raad
De zaak die nu aan de Hoge Raad was voorgelegd, gaat over een belastingplichtige die geen zaak had die onder het massaal bezwaar viel. In deze zaak heeft de belastingplichtige te laat bezwaar gemaakt tegen de aanslagen inkomstenbelasting waarvan box 3 deel uitmaakte voor de jaren 2015 tot en met 2018 en daarom staan deze aanslagen onherroepelijk vast. De fiscus heeft deze te late bezwaren niet ontvankelijk verklaard en niet in behandeling genomen, maar de bezwaarschriften aangemerkt als verzoeken om ambtshalve vermindering.
In de zaak heeft de fiscus de verzoeken van de belastingplichtige om ambtshalve vermindering afgewezen. De belastingplichtige heeft vervolgens bezwaar, (hoger) beroep en beroep in cassatie ingesteld. In deze cassatieprocedure ging het om de vraag of de op rechtsherstel gerichte compensatie bedoeld in het kerstarrest ook moet worden geboden aan degene die niet tijdig bezwaar heeft gemaakt, maar wiens bezwaren zijn aangemerkt als een verzoek om ambtshalve vermindering.
Oordeel Hoge Raad over de jaren 2015 en 2016
De Hoge Raad handhaaft zijn eerdere rechtspraak over box 3 voor de jaren 2015 en 2016. Het arrest van 24 december 2021 brengt daarin geen verandering omdat dat arrest alleen betrekking heeft op de jaren vanaf 2017. De rechter kan daarom voor de jaren 2015 en 2016 slechts rechtsherstel bieden voor zover aannemelijk is dat de box 3-heffing een individuele en buitensporige last oplevert. Dat is in deze zaak niet het geval.
Oordeel Hoge Raad over de jaren 2017 en 2018
De Hoge Raad is van oordeel dat het verzoek van de belastingplichtige om ambtshalve vermindering van de aanslagen niet aan de gestelde voorwaarden voldoet. De onjuistheid van de aan de belastingplichtige opgelegde aanslagen voor de jaren 2017 en 2018 vloeit namelijk voort uit het box 3-arrest van 24 december 2021. Op die datum waren die aanslagen al onherroepelijk. Aangezien de Minister van Financiën niet heeft bekendgemaakt dat van deze voor ambtshalve vermindering gestelde voorwaarde kan worden afgeweken, bestaat geen recht op een vermindering van de aanslagen voor de jaren 2017 en 2018.
