Uit onderzoek van Nieuwsuur blijkt dat meer hoogleraren belastingrecht gesponsord worden door de Belastingdienst en accountantskantoren. De universiteiten zijn daar niet transparant over.
Medio mei berichtte Nieuwsuur dat de leerstoelen van hoogleraar Hein Vermeulen in Amsterdam (UvA) en hoogleraar Rex Arendsen (Leiden) worden gesponsord door de Belastingdienst zonder dat de universiteit hierover openlijk communiceert. Nu blijkt dat dit geen uitzonderingen zijn. Ook hoogleraren van de universiteiten van Rotterdam, Tilburg en Amsterdam (VU) zijn voor hun wetenschappelijke werk gefinancierd door de Belastingdienst en accountantskantoren, terwijl dat nergens werd vermeld.
Arnaud de Graaf
De Rotterdamse Erasmus Universiteit benoemde Arnaud de Graaf, werkzaam bij het ministerie van Financiën, tot bijzonder hoogleraar internationaal en Europees belastingrecht. De benoeming verliep via een gesloten sollicitatieprocedure. Het ministerie van Financiën, De Graafs werkgever, sponsorde de leerstoel en betaalde hierdoor zijn salaris. Het ministerie had ook een stem in de sollicitatieprocedure. Na een aantal jaar nam de Belastingdienst de financiering van het salaris van De Graaf over.
EY
Bij de Erasmus Universiteit werden van 2013 tot 2021 twee leerstoelen betaald door EY. Volgens de universiteit was dat geld, in totaal 100.000 euro per jaar, bedoeld voor onderzoek door promovendi. EY mocht daarop plaatsnemen in de zogenaamde Benoemingsadviescommissie. Die commissie beoordeelt de potentiële hoogleraren. EY had geen stemrecht, maar mocht wel adviseren over de beste kandidaat. De commissie droeg twee EY-medewerkers als hoogleraar voor: Walter de Wit en Reinout Kok. De Erasmus Universiteit verklaarde tegenover Nieuwsuur dat louter toeval was en dat niet vooraf vaststond dat twee EY-medewerker de door EY-gefinancierde leerstoel mochten bekleden. Kok en De Wit werden niet door de universiteit betaald. Ze kregen van hun werkgever EY hun salaris, waarna ze kosteloos voor één dag per week aan de universiteit werden uitgeleend.
Tilburg
In bovenstaande gevallen gaat het om ‘buitengewoon’ hoogleraren. Bij de Tilburg University loopt een ‘gewoon’ hoogleraar rond die gesponsord wordt door een externe financier, KPMG Meijburg. Dit is de firma waar hoogleraar indirecte belastingen Gert-Jan van Norden op de loonlijst staat. Ook het salaris van de leerstoel van hoogleraar Ronald Russo wordt door zijn werkgever, de Belastingdienst, betaald. De Universiteit van Tilburg maakte deze financiële belangen pas bekend na vragen van Nieuwsuur.
Bij de VU Amsterdam werden hoogleraren belastingrecht Redmar Wolf (Baker & McKenzie), Albert Bomer (Belastingdienst) en Simon Cornielje (PWC) door hun werkgevers kosteloos ter beschikking gesteld om te doceren aan de universiteit.
Bezorgd
De Inspectie voor het Onderwijs maakt zich zorgen over het gebrek aan transparantie van financiering van wetenschappers. ‘Wat de inspectie betreft is transparantie uiteraard heel belangrijk voor het goed functioneren van dit systeem. We maken ons zorgen over toenemende signalen over het gebrek daaraan.’ Toch zegt de Inspectie niet te kunnen optreden. ‘Er bestaat geen wettelijke bepaling op basis waarvan de inspectie van het onderwijs kan handhaven als het gaat over externe financiering van wetenschappelijk onderzoek. De waarborgen van integriteit zijn binnen het Nederlandse systeem allereerst belegd bij de desbetreffende besturen. Die moeten zorgen voor transparantie op allerlei manieren. Uiteraard zullen wij onze zorgen over het gebrek aan transparantie delen met de universiteiten.’
