Boeren die jaren geleden deelnamen aan de subsidieregeling voor tijdelijk bos krijgen tot hun grote ontsteltenis torenhoge belastingaanslagen. Ze beschuldigen de fiscus ervan afspraken niet na te komen, maar krijgen van de rechter vooralsnog nul op rekest. De boeren spreken van een ‘toeslagenaffaire in het klein’.In de jaren 90 van de vorige eeuw was het crisis in de akkerbouw. Door subsidies was er sprake van overproductie in heel Europa. Prijzen kelderden – graan- en aardappelteelt waren verlieslatend – en voor veel boeren dreigde het faillissement. Om het tij te keren kwam de EEG (voorloper van de EU) met een subsidieregeling waarmee landbouwgrond uit roulatie kon worden gehaald. Akkerbouwers werden aangemoedigd om bomen te planten voor houtproductie. De vergoeding voor bosbouw was veel hoger dan wanneer ze hun land braak (ongebruikt) of groenbraak (gras) lieten liggen. Daarbij vergt bos weinig onderhoud waardoor boeren tijd kregen om ander (betaald) werk te doen.
Landbouwvrijstelling
Wat de subsidieregeling extra aantrekkelijk maakte was dat boeren de toezegging kregen dat de landbouwvrijstelling voor de nieuwe bospercelen bleef gelden. Deze houdt in dat de waardestijging van landbouwgrond bij verkoop of overdracht niet belast wordt met inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting. Twintig tot dertig jaar later blijkt echter dat de fiscus zich niet aan deze toezegging houdt. Agrariërs die destijds deelnamen aan de subsidieregeling voor tijdelijk bos krijgen, als zij hun bedrijf verkopen of overdoen aan kinderen, torenhoge belastingaanslagen te krijgen. Die kunnen oplopen tot een miljoen euro. De fiscus stelt dat de bestemming jarenlang ‘bos’ is geweest en dat de landbouwvrijstelling daarom niet opgaat.
‘Opgelicht’
Niet alleen de boeren voelen zich bedrogen, ook voormalige ambtenaren van het ministerie van landbouw, die de regeling destijds promootten, vinden het onbegrijpelijk dat de belastingdienst terugkomt op eerdere toezeggingen. In Dagblad van het noorden zegt Rinck Zevenberg, destijds voorlichter natuur en bos bij het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij: ‘Ik voel me met de boeren opgelicht. Ik heb destijds dingen verkondigd die overheid en fiscus nu niet waarmaken. Oplichters zijn het.’
Boswet
Boeren waren indertijd erg argwanend over de subsidieregeling. Dat kwam door de Nederlandse boswet. Die bepaalt dat de bestemming van grond waar eenmaal bos staat verandert in bosgrond. De waarde daarvan is veel lager dan die van landbouwgrond, vooral door de al eerder genoemde landbouwvrijstelling. De overheid wist de argwaan weg te nemen door de boswet niet te laten gelden voor landbouwgrond waar onder de nieuwe subsidieregeling bomen werden geplant. De bestemming bleef landbouwgrond waardoor, bij overdracht, de eventuele winst uit verkoop onbelast zou blijven. Daarom heette de subsidieregeling ook ‘tijdelijk bos’: het was landbouwgrond waarop bomen voor houtproductie werden ‘geteeld’.
2100 hectare
Uiteindelijk raakte de subsidieregeling overtekend. Zo’n 200 boeren in noordelijk Nederland mochten meedoen. 2100 hectare akkergrond veranderde in bos. In 25 jaar ontstonden stevige bossen in het landschap: aan de oostkant van de stad Groningen en in de Veenkoloniën in het oosten van Groningen en Drenthe. Inmiddels is het hout vrijwel overal gekapt – dit was een voorwaarde voor deelname aan de regeling – en de grond weer in gebruik als akkerland.
Hoge raad
Desondanks zien boeren zich nu geconfronteerd met enorme belastingaanslagen. In Dagblad van het noorden komt een kippenboer aan het woord die zijn landbouwgrond enkele jaren geleden verkocht voor 50.000 euro per hectare. De fiscus vindt echter dat de bestemming jarenlang ‘bos’ was. Daarvoor geldt een prijs van 13.000 per hectare. De boer heeft daarom een aanslag van zeven ton gekregen voor de winst die hij met de verkoop van zijn bosperceel heeft gemaakt. De agrariër tekende bezwaar aan maar de belastingdienst hield vast aan de aanslag. De rechter gaf de fiscus gelijk en ook in hoger beroep kreeg de boer nul op rekest. De zaak ligt nu bij de Hoge Raad.
Bron: Dagblad van het noorden
