Het wetsvoorstel ‘Fiscale verzamelwet 2024’ omvat een aantal voorgestelde wijzigingen op het gebied van lijfrenten. Daar is met het indienen van de tweede nota van wijziging op 29 september 2023 een voorgestelde maatregel over lijfrenten bijgekomen. Een overzicht van de lijfrentewijzigingen in het wetsvoorstel.
Op 13 april 2023 is het wetsvoorstel ‘Fiscale verzamelwet 2024’ (Kamerstukken II, 2022–2023, 36 342, nr. 2) bij de Tweede Kamer ingediend. Hierna zijn de voorgestelde maatregelen op het gebied van lijfrenten uitgewerkt.
Afkoop nieuw regimelijfrente bij langdurige arbeidsongeschiktheid
Sinds 1 januari 2015 is het onder voorwaarden toegestaan om bij langdurige arbeidsongeschiktheid een nieuw-regime lijfrente (afgesloten op of na 1 januari 1992) geheel of gedeeltelijk af te kopen zonder dat hierbij ingevolge artikel 3.133, lid 1 Wet IB 2001 negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen in box 1 in aanmerking worden genomen en als gevolg daarvan revisierente in rekening wordt gebracht. Een van de voorwaarden van deze versoepelde afkoopregeling is dat het gezamenlijke bedrag aan bedoelde afkopen in een kalenderjaar de wettelijke afkoopgrens van € 45.722 (2023) niet overschrijdt. Als in een kalenderjaar meer wordt afgekocht dan deze afkoopgrens, dan wordt op grond van artikel 3.133, lid 9, in combinatie met artikel 3.137 Wet IB 2001 een bedrag ter grootte van de waarde in het economische verkeer van de volledige afkoopsom als negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen in box 1 in aanmerking genomen. Daarnaast is ter zake van die afkoop over dit in aanmerking te nemen bedrag op grond van artikel 30i, lid 1, onderdeel b Algemene wet inzake rijksbelastingen revisierente verschuldigd. Het betreft aldus een ‘alles-of-nietsbenadering’.
Alles of niets
In de praktijk bleek deze ‘alles-of-nietsbenadering’ te hard uit te pakken. In dat kader zijn door belastingplichtigen verzoeken gedaan om toepassing van de hardheidsclausule in de zin van artikel 63 Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR). Naar aanleiding van die verzoeken is – vooruitlopend op wetgeving – bij wijzigingsbesluit van 8 september 2020, nr. 2020-16039 (zie onderdeel 9.1.8), bepaald dat alleen revisierente is verschuldigd over het bedrag waarmee genoemde wettelijke afkoopgrens wordt overschreden. Daarmee is een ‘voor-zoverbenadering’ gerealiseerd. Dit betekent dat ingevolge de goedkeuring in het wijzigingsbesluit alleen revisierente is verschuldigd over het deel van de afkoopsom dat uitgaat boven de afkoopgrens (excedent). Met het wetsvoorstel Fiscale verzamelwet 2024 is voorgesteld deze ‘voor-zovermaatregel’ te codificeren. Voorgesteld is om de ‘indien-bepaling’ van artikel 3.133, lid 9 Wet IB 2001 aan te passen naar een ‘voor-zover bepaling’.
In voorstaand kader is ook voorgesteld artikel 30i, lid 2, tweede zin AWR aan te passen. De voorgestelde aanpassing van artikel 3.133 Wet IB 2001 in combinatie met de voorgestelde aanpassing van artikel 30i AWR heeft als gevolg dat bij afkoop van een lijfrente wegens langdurige arbeidsongeschiktheid de revisierente van 20% (hoofdregel) niet wordt berekend over het bedrag van de gehele lijfrente-aanspraak, maar (slechts) over de waarde van de lijfrente-aanspraak voor zover deze meer bedraagt dan de hiervoor aangehaalde afkoopgrens van de Wet IB 2001.
Gunstiger alternatief
Artikel 30i, lid 3 AWR strekt ertoe om bij een korte looptijd (afkoop vindt plaats niet later dan in het tiende jaar na het afsluiten van de lijfrente) van de lijfrente een gunstiger alternatief (dit heet de tegenbewijsregeling revisierente) te bieden voor de hoofdregel van artikel 30i, lid 2 AWR. Om dat gunstigere karakter te behouden moet ook in artikel 30i, lid 3 AWR de ‘voor-zoverbepaling’ die met de wijziging van artikel 3.133, lid 9 Wet IB 2001 is voorgesteld, tot uitdrukking komen. Daartoe is voorgesteld aan artikel 30i, lid 3 AWR een zin toe te voegen. Deze zin bepaalt dat indien de versoepelde regeling van artikel 3.133, lid 9 Wet IB 2001 van toepassing is, het bedrag aan revisierente dat op grond van de eerste twee zinnen van artikel 30i, lid 3 AWR is berekend, wordt vermenigvuldigd met een breuk. De teller van deze breuk is het bedrag dat op grond van artikel 3.133, lid 1 Wet IB 2001 in verbinding met de voorgestelde wijziging van artikel 3.133, lid 9 Wet IB 2001 als negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen in box 1 in aanmerking wordt genomen. De noemer van deze breuk is het gezamenlijk bedrag van hetgeen ter zake van de afkoop in het betreffende kalenderjaar wordt ontvangen.
Tweede nota van wijziging; technische wijziging inzake nettolijfrenten in box 3
Op 1 juli 2023 is de Wet toekomst pensioenen (Wtp, Stb. 2023, 216) in werking getreden. Met deze wet is onder meer een wijziging doorgevoerd in de begrenzingen van de nettolijfrenten in box 3. Met de tweede nota van wijziging op het wetsvoorstel, is voorgesteld deze wijziging op enkele technische punten aan te passen.
Artikel 5.16b Wet IB 2001 voorziet in de begrenzingen voor nettolijfrenten in box 3. Dit artikel is met de Wtp met terugwerkende kracht tot en met 1 januari 2023 gewijzigd. Sindsdien wordt in artikel 5.16b, lid 1 Wet IB 2001 verwezen naar het bedrag, genoemd in artikel 3.127, lid 3 Wet IB 2001, zonder dat gespecificeerd wordt dat het bedrag dat als eerste in artikel 3.127, lid 3 Wet IB 2001 wordt vermeld wordt bedoeld. Ingevolge de tweede nota van wijziging wordt die verwijzing met terugwerkende kracht tot en met 1 januari 2023 hersteld.
Tot slot
Het gewijzigde wetsvoorstel ‘Fiscale verzamelwet 2024’ is op 26 oktober 2023 aangenomen door de Tweede Kamer. De plenaire behandeling van het wetsvoorstel is voorzien voor 11 en 12 december 2023 en de stemmingen voor 19 december 2023. Onder de voorwaarde dat het wetsvoorstel wordt aangenomen door de Eerste Kamer, gaan de beschreven lijfrentewijzigingen in per 1 januari 2024.
Erik van Toledo (op persoonlijke titel), Belastingdienst.
Deze bijdrage is eerder gepubliceerd op Pensioen Vanmorgen. Met Pensioen Vanmorgen onderbouw je jouw pensioenkennis. Je volgt relevante ontwikkelingen en krijgt nieuwe inzichten door zowel korte als beschouwelijke artikelen. Abonneer je op Pensioen Vanmorgen en ontvang alle ins en outs over pensioenen voor een goed onderbouwd pensioenadvies.
