De fraude werd in augustus 2022 aan het licht gebracht door de Rabobank, die verdachte betalingen ontdekte van notariskantoor Notarishuys naar een rekeningnummer dat ogenschijnlijk toebehoorde aan de Belastingdienst. In werkelijkheid bleek dit een rekening van de boekhouder te zijn. De 54-jarige man uit Nuenen bekende vervolgens dat hij sinds 2008 geld had verduisterd. Hij maakte gebruik van complexe boekhoudkundige trucs om de tekorten op de rekeningen te maskeren.
Structurele tekortkomingen
Volgens het Bureau Financieel Toezicht (BFT), dat de tuchtzaak aanspande, konden de frauduleuze handelingen jarenlang plaatsvinden door ernstige tekortkomingen in de administratieve organisatie en interne controle van de notariskantoren. Zo werden de saldi van de derdengeldenrekeningen niet structureel gecontroleerd via internetbankieren, maar vertrouwden de notarissen uitsluitend op papieren overzichten uit het boekhoudsysteem. Ook werden bankpassen bewaard in een open kast en kende de boekhouder de pincode van ten minste één pas, waardoor hij zelfstandig betalingen kon doen. De tuchtrechter legde de notarissen in april 2024 een berisping op.
Zowel het BFT als de notarissen tekenden hoger beroep aan. Het gerechtshof in Amsterdam handhaafde de berisping. Hoewel externe controles, waaronder accountants van BDO en toetsingen door de beroepsorganisatie KNB, geen signalen van fraude opleverden, stelt het hof dat de notarissen hun basisverantwoordelijkheid voor veilig financieel beheer onvoldoende hebben ingevuld.
Gegronde klacht en berisping
Het hof verklaarde de klacht op drie belangrijke punten gegrond. De notarissen zijn verantwoordelijk voor het ontstaan van de negatieve bewaringsposities, voor het onzorgvuldig omgaan met bankpassen, en voor het ontbreken van een adequate controle op betalingen. Volgens het hof hadden zij meer voorzorgsmaatregelen moeten treffen om fraude te voorkomen, ook al was die op geraffineerde wijze gepleegd.
De overige onderdelen van de klacht werden ongegrond verklaard. Zo kon het de notarissen volgens het hof niet worden aangerekend dat zij het frauduleus gebruik van het boekhoudsysteem (AFAS) niet opmerkten, omdat ook externe controleurs geen tekortkomingen hadden gesignaleerd. De notarissen krijgen een officiële berisping, maar hoeven geen zwaardere maatregel te vrezen. Het hof nam in zijn oordeel mee dat zij direct actie ondernamen na het ontdekken van de fraude, meewerkten aan het onderzoek, het tekort aanvulden via hun verzekeraar en hun interne processen inmiddels hebben aangescherpt.
Spoor van vernieling
De boekhouder, Edwin D uit Nuenen, heeft een spoor van vernieling achtergelaten. Met geld dat hij achterover had gedrukt bij Notarishuys nam hij in 2020 golfwinkel Golfplaza over. Die keten werd februari 2023 failliet verklaard omdat het Notarishuys via Golfplaza de verdwenen miljoenen probeerde terug te halen. Zo werd beslag gelegd op de voorraad golftassen en kleding, waarna de boekhouder faillissement aanvroeg. 44 mensen raakten hun baan kwijt. Edwin D zelf moest zijn dure collectie sportauto’s en zijn huis van een half miljoen verkopen.
Het laatste wat over Edwin D bekend is, is dat hij zijn administratiekantoor heeft voortgezet. De website van zijn kantoor AB+ in Eindhoven is echter niet meer bereikbaar. In juni 2024 was er nog geen datum voor het strafproces tegen hem. Daarna is er geen nieuws meer over hem in de media geweest.
