Het beschrijft de kabinetsvisie op de doeltreffendheid en doelmatigheid van de ANBI- (Algemeen Nut Beogende Instelling) en SBBI- (Sociaal Belang Behartigende Instelling) regelingen en bevat een aantal beleidsvoornemens. Met betrekking tot ANBI’s en SBBI’s zijn al verschillende knelpunten gesignaleerd, onder andere op het gebied van toezicht maar ook qua onbedoeld/oneigenlijk gebruik. Daarom heeft er een evaluatie plaatsgevonden van de ANBI- en SBBI-regelingen.
Hierna ga ik in op de belangrijkste voornemens die de Staatssecretaris van Financiën noemt.
De ANBI- en SBBI-regelingen stimuleren filantropie door fiscale voordelen te bieden aan instellingen die het algemeen of sociaal belang dienen. In 2022 werd €5,3 miljard gedoneerd aan goede doelen, wat het maatschappelijk belang onderstreept. In de belastingheffing van de inkomsten-, vennootschaps-, schenk- en erfbelasting vormt dit saldo van donaties een belangrijke post. Dat wil natuurlijk zeggen dat de donaties niet tot heffing van schenk- en erfbelasting leiden voor de begiftigde (ANBI) en dat de schenker de gift kan aftrekken van de inkomsten- of vennootschapsbelasting. Het is daarom begrijpelijk dat de regering de verschillende regelingen kritisch bekijkt waaronder qua doeltreffendheid en doelmatigheid.
De volgende beleidsmaatregelen worden genoemd:
- ANBI-portal: In 2030 wordt een ANBI-portal gelanceerd om de informatiepositie van de Belastingdienst te verbeteren, met o.a. standaardformulieren voor gegevensaanlevering. Er wordt nog onderzocht hoe het toezicht op de ANBI’s door de Belastingdienst op korte termijn versterkt en verbeterd kan worden.
- Bestuurdersaantal: Er wordt overlegd met de filantropiesector over het instellen van een minimum aantal bestuurders voor ANBI’s om governance te versterken.
- NSW-landgoederen: Structuren waarbij ANBI’s met NSW-landgoederen worden gecombineerd, worden nader onderzocht op mogelijk oneigenlijk gebruik. De uitkomst daarvan kan zijn een wettelijke aanpassingen. Hier met men denken aan een stichting met ANBI-status die een landgoed beheerd wat eerder door een familie in de stichting is ingebracht en de familie het eeuwigdurend huurrecht heeft behouden. In zo’n situatie kan de familie via de stichting de voordelen van de ANBI-status blijven benutten en tegelijkertijd het landgoed blijven gebruiken alsof het hun eigen bezit is.
- Voormalige ANBI’s: De verplichtingen voor instellingen die hun ANBI-status verliezen worden aangescherpt om misbruik te voorkomen. Voor ANBI’s die de ANBI-status zijn kwijtgeraakt bestaat een informatieverplichting aan de Belastingdienst gedurende een bepaalde periode. Het overgrote deel van de ex-ANBI’s voldoet aan deze informatieverplichting. Om misbruik van de ANBI-status te voorkomen gaat de Staatssecretaris van Financiën verder onderzoek doen welke maatregelen daarvoor nodig zijn. Dit gaat gebeuren in overleg met de filantropiesector.
- De staatssecretaris van Financiën komt in het najaar met een brief over de vennootschapsbelastingplicht van stichtingen.
- Familiestichtingen: Het kabinet reageert op het rapport over fiscaal onderzoek naar familiestichtingen. Hoewel deze vaak bijdragen aan goede doelen, bestaat het risico op een heffingsvacuüm. Er wordt aanvullend onderzoek gedaan naar antimisbruikwetgeving voor afgezonderd particulier vermogen (APV). Erkend wordt het maatschappelijke belang van schenken aan een familiestichting met de ANBI-status, mits goed is geborgd dat deze ANBI’s het maatschappelijke belang boven het familiebelang blijven stellen. Het intrekken van de ANBI-status van de familiestichting na het verzilveren van de fiscale voordelen wordt als maatschappelijk onwenselijk aangemerkt.
- In de Kamermotie Grinwis is verzocht om de willekeur bij het toekennen of intrekken van ANBI-statussen te onderzoeken. De Staatssecretaris noemt in dat kader de mogelijkheid van bezwaar en beroep tegen de beslissing van de Belastingdienst. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om als er sprake zou zijn van willekeur naar de mening van de ANBI om dat te melden bij het ANBI-loket of de postbus MMA (Meld Misbruik ANBI).
De staatssecretaris van Financiën maakt een opmerking over de complexiteit van regelingen: De giftenaftrek en ANBI-/SBBI-regelingen zijn complex voor zowel burgers als de goededoelensector. De administratieve lasten en foutgevoeligheid van de giftenaftrek belemmeren mogelijk de bereidheid tot doneren.
Suggesties voor vereenvoudiging regelingen inzake giftenaftrek en de ANBI/SBBI: Het kabinet stelt voor om binnen de kaders van het regeerakkoord (waarin de Geefwet behouden blijft) met de Tweede Kamer en de filantropiesector te bespreken hoe de regelingen eenvoudiger en beter uitvoerbaar kunnen worden. Dit omvat:
- Het onderzoeken van good practices in andere landen voor fiscale aftrekbaarheid van giften.
- Het verbeteren van de automatische verwerking en toetsing van giftenaftrekgegevens door de Belastingdienst.
- Toezicht en transparantie: Het kabinet benadrukt het belang van beter toezicht op ANBI’s. De geplande ANBI-portal (verwacht in 2029/2030) zal de publicatieplicht en het toezicht versterken. Instellingen blijven zelf verantwoordelijk voor de juistheid van aangeleverde gegevens.
- Samenwerking met de sector: Het kabinet wil de samenwerking met de filantropiesector intensiveren om zelfregulering te bevorderen en de regelingen effectiever te maken. Dit omvat het delen van best practices en het aanpakken van misbruik, zoals via familiestichtingen.
Op basis van de kabinetsreactie kan geconcludeerd worden dat er op korte termijn nog weinig concrete wijzigingen te verwachten zijn in de verschillende regelingen rondom giftenaftrek, ANBI en SBBI. Op een aantal onderdelen gaat de regering verder onderzoek doen. We moeten afwachten wat daaruit gaat komen.
Wel is aangekondigd dat de handhaving door de Belastingdienst verbeterd moet worden. Dat betekent dat de informatievoorziening van de Belastingdienst verbeterd zal worden en dat onderzocht zal worden of de ANBI-regeling verscherpt moet worden.
Voor ANBI’s is het van belang om ten minste jaarlijks te controleren of nog voldaan wordt aan de ANBI-voorwaarden.
Ten aanzien van de aangekondigde brief over de vennootschapsbelastingplicht van stichtingen voor het najaar is het wel afwachten wat daaruit gaat komen. Alleen stichtingen worden genoemd en verenigingen worden niet genoemd, dat maakt mij nieuwsgierig naar de inhoud van die brief.
mr. Ewoud de Ruiter is belastingadviseur bij 3RRR Belastingadviseurs en verbonden aan Publiq belastingadviseurs.
Meer weten over de fiscale regelgeving voor ANBI’s? Volg dan de cursus daarover bij Fiscaal Vanmorgen
Meer weten over de vennootschapsbelastingplicht van stichtingen en verenigingen? Volg dan de cursus daarover bij Fiscaal Vanmorgen
