Het kabinet schat de risico’s op ongeoorloofde staatssteun in als “aanzienlijk” en acht uitbreiding van de BOR “niet noodzakelijk en niet wenselijk”.
Familietoets en verwateringsregeling
De in 2023 door de Tweede Kamer aangenomen amendementen van Van Dijk (CDA) en Erkens (VVD) beoogden de BOR toegankelijker te maken voor sterk verwaterde familiebelangen. De familietoets zou mogelijk maken dat ook belangen in box 3 kwalificeren voor de BOR, mits familieleden gezamenlijk ten minste 25% van de onderneming bezitten. De verruiming van de verwateringsregeling moest ertoe leiden dat indirecte belangen van minder dan 0,5% onder voorwaarden toch in aanmerking komen, indien die belangen via vererving, schenking of huwelijksvermogensrecht zijn ontstaan uit een oorspronkelijk aanmerkelijk belang.
Door de technische formulering van het amendement zou deze verruiming echter enkel effect hebben bij ondernemingen die via een houdstermaatschappij worden gedreven. De motie Grinwis riep het kabinet op de toepassing te verbreden naar werkmaatschappijen onder die houdsters, maar zover komt het niet.
‘Aanzienlijk risico op ongeoorloofde staatssteun’
Volgens de nota is in zowel de interne juridische analyses als een externe second opinion de conclusie getrokken dat uitvoering van het amendement een “aanzienlijk risico op (indirecte) ongeoorloofde staatssteun” met zich brengt. Dat zou in strijd zijn met Europese regelgeving. Heijnen:“Uitvoering van het amendement kent een aanzienlijk risico op (indirecte) staatssteun en lijkt daarmee in strijd met het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Vanwege die risico’s heeft het kabinet het voornemen het Koninklijk Besluit niet te slaan.”
Daarnaast zou de familietoets op gespannen voet staan met het gelijkheidsbeginsel, omdat vergelijkbare gevallen uitsluitend op basis van familiebanden verschillend zouden worden behandeld, zonder objectieve rechtvaardiging.
Geen inwerkingtreding
In het Wetsvoorstel aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2025 was vastgelegd dat de twee maatregelen (de familietoets en de verruimde verwateringsregeling) niet automatisch per 2025 in werking zouden treden, maar bij Koninklijk Besluit (KB) op een later moment. Het huidige kabinet heeft nu expliciet vastgelegd dat dit KB niet zal worden geslagen. Daarmee vervallen ook de daaraan gekoppelde bepalingen, zoals de beperking van de BOR tot gewone aandelen van minimaal 5%.
Heijnen motiveert dat besluit mede uit vrees dat een formeel goedkeuringsverzoek bij de Europese Commissie zou kunnen leiden tot een bredere toetsing van de gehele BOR: “Het kabinet acht het risico reëel dat de Europese Commissie in een formeel goedkeuringstraject niet alleen de voorgestelde wijzigingen, maar ook de bestaande (delen van de) BOR zal beoordelen, met het risico van een negatief besluit.”
Geen belemmering voor familiebedrijven
Volgens het kabinet is er bovendien geen aanleiding om aan te nemen dat de schenk- en erfbelasting zonder verruiming van de BOR de continuïteit van familiebedrijven in gevaar brengt. De huidige faciliteiten zouden voldoende waarborgen bieden voor bedrijfsopvolging. Alternatieve maatregelen die enkel op familiebedrijven zijn gericht, zouden volgens het kabinet met vergelijkbare staatssteun- en gelijkheidsproblemen kampen. Heijnen: “Het kabinet heeft geen aanwijzingen dat de schenk- en erfbelasting een belemmering vormen voor de continuïteit van familiebedrijven. Een uitbreiding van de BOR met een familietoets, of een andere maatregel om hetzelfde doel te bereiken, lijkt dus niet nodig om familiebedrijven te beschermen.”
Versobering eveneens geschrapt
Op voorstel van de SGP gaat ook de eerder geplande versobering van de BOR – waarbij alleen nog gewone aandelen met een belang van ten minste 5% zouden kwalificeren – niet door. Omdat die versobering juridisch gekoppeld was aan het inwerkingtreden van de familietoets en de verruimde verwateringsregeling, blijven ook lidmaatschapsrechten en fictieve aanmerkelijkbelangen onder de huidige BOR vallen.
Nota naar aanleiding van verslag bij voorstel Wet Belastingplan 2026
