Dat schrijft staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën in een brief aan de Tweede Kamer over digitale autonomie bij de Belastingdienst. Volgens Eerenberg moet de Belastingdienst minder afhankelijk worden van een beperkt aantal, vaak niet-Europese, technologieleveranciers. De dienst wil daarom meer software zelf ontwikkelen, meer gebruikmaken van open source, investeren in eigen datacenters en digitale autonomie nadrukkelijker meewegen bij aanbestedingen.
Nieuwe strategie
De staatssecretaris noemt digitale autonomie een strategische prioriteit. Door veranderde geopolitieke verhoudingen worden afhankelijkheden van buitenlandse technologiebedrijven volgens hem steeds meer als risico gezien. Het doel is niet volledige onafhankelijkheid, maar een Belastingdienst die zoveel mogelijk zelf kan bepalen hoe kritieke systemen worden ingericht en die minder kwetsbaar is als leveranciers hun dienstverlening wijzigen of beëindigen.
De vertraging van het btw-project is een van de eerste zichtbare gevolgen van deze strategie. De Belastingdienst wil meer controle krijgen over kritieke systemen en risico’s rond gegevensbescherming en continuïteit beter beheersen in een veranderde geopolitieke context.
Btw-project aangepast
De gevolgen van die koerswijziging worden direct zichtbaar bij de modernisering van de omzetbelasting. De Belastingdienst had eerder gekozen voor een scenario waarbij leverancier Fast Enterprises ook het beheer van de infrastructuur zou verzorgen. Uit een risicoanalyse blijkt echter dat de risico’s voor de vertrouwelijkheid van gegevens en de continuïteit van de dienstverlening in de huidige geopolitieke context onvoldoende kunnen worden beperkt.
Hosting-scenario
Daarom kiest de Belastingdienst nu voor een zogenoemd hosting-scenario. Daarbij worden de servers ondergebracht in de eigen datacenters van de fiscus en verzorgen medewerkers van de Belastingdienst zelf het beheer van de infrastructuur. De leverancier blijft verantwoordelijk voor de software, maar krijgt geen directe toegang tot productiegegevens.
Volgens Eerenberg past die keuze bij de ambitie om meer regie te voeren over kritieke systemen, maar brengt zij ook extra werkzaamheden en vertraging met zich mee. De geplande invoeringsdatum van 1 juli 2026 wordt daarom niet gehaald. Ondernemers kunnen intussen gebruik blijven maken van het huidige systeem. Een nieuwe planning volgt naar verwachting na de zomer.
Microsoft 365 opnieuw bekeken
Ook de eerder geplande uitrol van Microsoft 365 wordt opnieuw tegen het licht gehouden. De Belastingdienst gaat onderzoeken of een variant waarbij de software op eigen servers draait inmiddels haalbaar is. Daarmee wordt een eerdere keuze voor cloudgebaseerde kantoorautomatisering heroverwogen in het licht van de nieuwe autonomie-eisen. Tegelijkertijd blijft de langetermijndoelstelling om uiteindelijk over te stappen op een autonomer alternatief zodra dat beschikbaar is.
Meer open source
Digitale autonomie moet volgens de staatssecretaris vooral worden bereikt door meer kennis en regie binnen de organisatie zelf op te bouwen. De Belastingdienst wil daarom de eigen ontwikkelcapaciteit versterken, vaker kiezen voor zelf ontwikkelde software en een actievere rol spelen binnen open-sourcegemeenschappen. Daarnaast wordt onderzocht hoe de eigen datacentercapaciteit kan worden uitgebreid, onder meer voor de inzet van AI-toepassingen.
Niet realistisch
Volledige digitale onafhankelijkheid noemt Eerenberg niet realistisch. De Belastingdienst blijft afhankelijk van buitenlandse leveranciers voor onder meer hardware, besturingssystemen en infrastructuur. Wel wil de dienst de afhankelijkheden beter beheersen en waar mogelijk afbouwen. Open source-software wordt daarbij de standaardkeuze, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om daarvan af te wijken.
De Belastingdienst beschikt volgens de staatssecretaris over een relatief sterke uitgangspositie doordat de primaire systemen grotendeels in eigen datacenters draaien en door circa 3.600 IT-medewerkers worden ontwikkeld en beheerd. Daarmee behoort de organisatie volgens hem tot de meest digitaal zelfstandige overheidsorganisaties van Nederland.
Lees hier de Kamerbrief.
