Een vrouw drijft in ieder geval tot eind 2019 een onderneming in de vorm van een eenmanszaak. Op 12 maart 2020 wordt het beroep bij de rechtbank Den Haag behandeld dat betrekking heeft op de aan de vrouw opgelegde aanslag IB/PVV 2016. Naar aanleiding van de behandeling van dat beroep doet de inspecteur de vrouw een compromisvoorstel over beëindiging van haar eenmanszaak per ultimo 2019. Ook wordt afgesproken dat de FOR gefaseerd vrijvalt: € 3.683 in 2018 en het restant van € 27.181 in 2019. Op de stakingswinst wordt een stakingsaftrek van € 3.630 toegepast. De inspecteur zal de bedrijfskosten over de jaren 2017, 2018 en 2019, waarin de omzet € 0 was, in aftrek toestaan onder de bron winst uit onderneming.
FOR niet laten vrijvallen
Op 31 maart 2020 wordt vanaf het e-mailadres van haar partner namens beiden ingestemd met het voorstel, waarna het beroep over de aanslag van 2016 wordt ingetrokken. De vrouw doet vervolgens aangifte IB/PVV over het jaar 2019, waarin de aangegeven omzet van de eenmanszaak nihil bedraagt. Er worden wel bedrijfslasten aangegeven, maar geen vrijval van de FOR. Ook in de aangiften over de jaren 2020 en 2021 worden bedrijfskosten opgevoerd en bedraagt de aangegeven omzet nihil.
Op 1 mei 2024 stuurt de inspecteur de vrouw naar aanleiding van haar aangifte over 2021 een brief waarin hij aangeeft dat de vrouw zich akkoord heeft verklaard met het compromisvoorstel ter beëindiging van de beroepsprocedure betreffende de aanslag IB/PVV/Zvw 2016 en dat de onderneming geacht wordt te zijn gestaakt per ultimo 2019. De inspecteur geeft aan dat de vrouw met ingang van 2020 geen ondernemer meer is voor de inkomstenbelasting en geen recht meer heeft op kostenaftrek voor de onderneming.
Op 19 juni 2024 vindt hierover een gesprek plaats. Vervolgens stuurt de inspecteur op 24 juli 2024 een kennisgeving van navorderingsaanslagen en boeten voor de jaren 2019 en 2020. Bij de aanslag over 2021 accepteert hij de met de eenmanszaak samenhangende kostenaftrek niet.
Ondernemer betwist opzet
Naar de mening van de inspecteur is sprake van kwade trouw, omdat de vrouw ondanks de op 31 maart 2020 uitdrukkelijk gemaakte afspraken in de aangifte IB/PVV 2019 het restant van de FOR van € 27.181 niet heeft laten vrijvallen in de winst. Daarom legt hij vergrijpboeten op bij de navorderingsaanslagen IB/PVV 2019 en 2020.
In een schriftelijke reactie hierop laat de vrouw de inspecteur weten dat geen sprake is van opzet met betrekking tot het niet naleven van de gemaakte afspraken bij het compromis ter beëindiging van de beroepsprocedure over de aanslag IB/PVV/Zvw 2016. Zij stelt dat zij vanwege ziekte (corona) en persoonlijke omstandigheden bij het sluiten van het compromis tijdsdruk ervoer, zich niet bewust is geweest van de precieze inhoud van de afspraken en dat 2019 al zo dichtbij was.
Naar het oordeel van de rechtbank Den Haag is met de op 31 maart 2020 bereikte overeenstemming een vaststellingsovereenkomst in de zin van artikel 7:900 Burgerlijk Wetboek tot stand gekomen. Dit brengt mee dat de vrouw in beginsel dient te worden gehouden aan de gevolgen van deze overeenkomst. Dit is slechts anders als sprake is geweest van een wilsgebrek bij haar ten tijde van het sluiten van de overeenkomst. Op haar rust de bewijslast om de feiten en omstandigheden aannemelijk te maken waaruit dat wilsgebrek volgt.
Dwaling onder voorwaarden
De rechtbank overweegt dat in artikel 6:228, eerste lid, Burgerlijk Wetboek over dwaling, waarop de vrouw zich beroept, is bepaald dat een overeenkomst die tot stand is gekomen door dwaling onder voorwaarden kan worden vernietigd. Dat is het geval wanneer de dwaling te wijten is aan een inlichting van de wederpartij, wanneer de wederpartij in verband met hetgeen zij omtrent de dwaling wist of behoorde te weten de dwalende had behoren in te lichten, of wanneer de wederpartij bij het sluiten van de overeenkomst van dezelfde onjuiste veronderstelling als de dwalende is uitgegaan.
Gezien de omstandigheden is de rechtbank van oordeel dat geen van deze situaties zich hier voordoet. De vrouw heeft onvoldoende feiten gesteld waaruit volgt dat zij de reikwijdte van de afspraak niet kon overzien. Ze heeft dan ook niet aannemelijk gemaakt dat sprake is van dwaling die zou kunnen leiden tot vernietiging van de overeenkomst.
Kwade trouw aannemelijk gemaakt
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de inspecteur voldaan aan zijn bewijslast en aannemelijk gemaakt dat sprake is van kwade trouw. Gelet op de overeenkomst van 31 maart 2020 moet de vrouw zich ervan bewust zijn geweest dat bij het volgen van de door haar ingediende aangiften de belastingschuld op een te laag bedrag zou worden vastgesteld. Naast het niet laten vrijvallen van het restant van de FOR in 2019 heeft zij in 2020 kosten in aanmerking genomen die zien op een onderneming die reeds was gestaakt. De vrouw heeft opzettelijk de juiste inlichtingen aan de inspecteur onthouden en daarom mag de inspecteur over 2019 en 2020 navorderen.
Ook de vergrijpboeten zijn volgens de rechtbank terecht opgelegd. Daarvoor geldt een zwaardere bewijsmaatstaf dan voor het aannemelijk maken van kwade trouw: de inspecteur moet de daarvoor vereiste feiten en omstandigheden overtuigend aantonen. Volgens de rechtbank is hij daarin geslaagd. Daarbij weegt onder meer mee dat het compromisvoorstel volgens de e-mail van 31 maart 2020 was bestudeerd, dat de vrouw bij de intrekking van haar eerdere beroep zelf naar het compromis verwees en dat zij geen rechtsmiddel instelde tegen de overeenkomstig het compromis opgelegde navorderingsaanslag over 2018. Toch week zij in haar aangiften over 2019 en 2020 van de afspraken af zonder de inspecteur daarop expliciet te wijzen.
Vanwege overschrijding van de redelijke termijn wordt de boete over 2019 met 5 procent verminderd, van € 5.155 naar € 4.897. De boete over 2020 bedraagt € 930. Omdat die lager is dan € 1.000, volstaat de rechtbank daarvoor met de constatering dat de redelijke termijn is overschreden. De rechtbank verklaart de beroepen ongegrond.
Rechtbank Den Haag, ECLI:NL:RBDHA:2026:17551
