Hij ziet in zijn praktijk regelmatig organisaties die uit voorzorg helemaal stoppen met zzp’ers. Met het nieuwe wetsvoorstel moet er een nu ‘veilige haven’ komen voor zzp’ers die aan de zelfstandigen- en de werkrelatietoets voldoen.
Rol voor accountant
Een zelfstandige moet onder meer in het lopende en voorgaande kalenderjaar ten minste drie opdrachtgevers hebben gehad en een minimum uitgeven aan verzekeringen en pensioenvoorzieningen. Van Rossum wijst in een bijdrage op platform De Ondernemer echter ook op de zogeheten vrijwillige derdenverklaring, waarbij een accountant of belastingadviseur kan beoordelen of de zelfstandige aan de zelfstandigentoets voldoet. “Zo hoeft een zzp’er niet bij iedere opdrachtgever zijn financiële en andere mogelijk gevoelige informatie op tafel te leggen.” Het is een variant op de voormalige VAR, maar de verklaring krijgt geen wettelijke status en bindt de Belastingdienst of Arbeidsinspectie niet.
Oordeel blijft bij opdrachtgever en zzp’er
De werkrelatietoets moet opleveren dat iemand daadwerkelijk zelfstandig werkt, maar het blijft moeilijk om te beoordelen wanneer iemand echt eigen rekening en risico werkt. Van Rossum had liever de eerder voorgestelde toetsingscommissie gezien, die vooraf een oordeel zou kunnen geven. “Opdrachtgever en zzp’er moeten dus nog steeds zelf – eventueel met hulp van bijvoorbeeld een jurist – beoordelen of hun werkrelatie aan de criteria voldoet.”
Juridisch kader blijft gelijk
De vraag blijft daarom hoeveel extra zekerheid er met de nieuwe wet komt. “Daar komt een belangrijk punt bij dat in de berichtgeving gemakkelijk verloren kan gaan. De Zelfstandigenwet vervangt het huidige juridische toetsingskader niet. De nieuwe toetsen vormen een alternatieve route naar zekerheid. Voldoe je aan álle voorwaarden van zowel de zelfstandigentoets als de werkrelatietoets? Dan kun je gebruikmaken van de veilige haven.”
Holistisch toetsen nodig
Maar wie niet aan alle voorwaarden voldoet, is niet automatisch werknemer. Dan wordt weer het huidige systeem toegepast met de ‘holistische toets’. Volgens Van Rossum is dat ook nodig. “Juist bij de eenvoudige gevallen kan de nieuwe veilige haven nuttig zijn. Maar bij de twijfelgevallen – waar de behoefte aan zekerheid waarschijnlijk het grootst is – blijft een beoordeling van alle omstandigheden noodzakelijk.”
Grootste probleem is angst
Wat de jurist betreft is het grotere probleem niet een gebrek aan juridische regels, maar vooral angst, misinformatie en de vertaling van juridische regels naar de praktijk. “Organisaties weten vaak meer dan ze denken, maar durven geen keuzes meer te maken.” Hij pleit ervoor om vooral te zorgen dat in de praktijk de samenwerking daadwerkelijk goed wordt ingericht. “Een zzp-beleid heeft weinig waarde als managers op de werkvloer vervolgens gewoon blijven werken zoals daarvoor.”
