De kabinetsvisie schetst hoe Nederland economisch en maatschappelijk kan profiteren van AI, zonder de zeggenschap over belangrijke technologie en publieke waarden te verliezen. Daarbij kiest het kabinet voor drie speerpunten: verantwoorde ontwikkeling en toepassing van AI, toegang tot geavanceerde technologie en veiligheid, en het bewaken van publieke waarden.
“AI gaat onze toekomst voor een belangrijk deel bepalen. Maar hoe die toekomst eruitziet, ligt niet vast. We willen een Nederland waarin AI iedereen beter maakt en ons vooruithelpt. Waar een verpleegkundige meer tijd heeft voor patiënten, ondernemers kunnen groeien en technologie ons helpt bij de grote uitdagingen van deze tijd. Dat vraagt om keuzes. Waar willen we vooroplopen en waar trekken we grenzen? We hoeven niet alles zelf te kunnen, maar willen wel zelf bepalen welke kant we opgaan”, aldus Aerdts.
Meer ruimte voor AI in het mkb
Het kabinet wil dat Nederlandse AI-bedrijven gemakkelijker kunnen groeien en dat ondernemingen en overheidsorganisaties de technologie sneller gaan toepassen. Daarvoor zijn volgens het kabinet onder meer voldoende talent, investeringskapitaal, data, rekenkracht en uitvoerbare regelgeving nodig.
Specifiek voor het mkb wil het kabinet belemmeringen wegnemen die het gebruik van AI in de weg staan. Welke maatregelen daarvoor worden getroffen, is in de bekendgemaakte visie nog niet concreet uitgewerkt.
Ook de overheid moet AI efficiënter gaan inzetten. Succesvolle toepassingen moeten breder beschikbaar komen en overheidsorganisaties gaan meer gezamenlijk inkopen, zodat niet iedere organisatie afzonderlijk toepassingen hoeft te ontwikkelen.
Begin 2027 volgt een nadere uitwerking van de benodigde AI-infrastructuur en rekenkracht in Nederland. Daarnaast werkt het kabinet aan een bredere aanpak voor datacenters.
Minder afhankelijk van buitenlandse aanbieders
Een tweede speerpunt is het versterken van de Nederlandse en Europese positie op AI-gebied. Het kabinet constateert dat Nederland niet op alle onderdelen van AI voorop kan lopen en wil daarom prioriteit geven aan sectoren waarin economische kansen en maatschappelijke opgaven samenkomen. Daarbij worden onder meer de zorg, energiesector, voedselproductie, veiligheid en hightechindustrie genoemd.
Volledige technologische onafhankelijkheid is niet het doel. Wel wil het kabinet voorkomen dat Nederland voor cruciale technologie te afhankelijk wordt van een beperkt aantal buitenlandse ondernemingen. Daarom moet worden vastgesteld welke kennis, technologie en infrastructuur Nederland en Europa zelf moeten ontwikkelen en waar internationale samenwerking volstaat.
Het kabinet onderzoekt daarnaast de mogelijke oprichting van een Nederlands AI-veiligheidsinstituut. Dat zou nieuwe risico’s, waaronder geavanceerde cyberaanvallen, desinformatie en ongewenste beïnvloeding, tijdig moeten helpen signaleren en aanpakken.
Ondersteuning bij Europese AI-regels
Ook de uitvoering van de Europese AI-verordening krijgt aandacht. Die stelt eisen aan de ontwikkeling en toepassing van AI en verbiedt bepaalde toepassingen die onaanvaardbare risico’s opleveren.
Het kabinet wil bedrijven en overheden ondersteunen bij het naleven van de regels. Daarbij wordt onder meer gedacht aan mogelijkheden om onder toezicht te experimenteren met nieuwe AI-toepassingen. Zo moet ruimte blijven bestaan voor innovatie, terwijl de bescherming van grondrechten en publieke waarden wordt gewaarborgd.
Verder wil het kabinet dat werknemers en burgers beter begrijpen wat AI betekent en zich kunnen voorbereiden op veranderingen op de arbeidsmarkt. In 2027 en 2028 krijgen burgers de gelegenheid mee te praten over de kansen en grenzen van AI.
Ook werkt het kabinet samen met de mediasector aan een Mediapact, waarin onder meer afspraken over betrouwbare informatie en het gebruik van journalistieke content door AI aan bod moeten komen.
De kabinetsvisie vormt de gezamenlijke koers van de ministeries. Staatssecretaris Aerdts coördineert de uitvoering, waarna de afzonderlijke ministeries de plannen verder moeten uitwerken voor hun eigen beleidsterrein.
