Medewerkers van de Belastingdienst hebben vorig jaar 479 keer een melding gedaan bij een van de vertrouwenspersonen van het ministerie van Financiën. Dat is bijna een kwart (24 procent) meer dan in 2021; de fiscus schrijft dat toe aan het opheffen van de coronamaatregelen en de verhoogde media-aandacht voor ongewenste omgangsvormen op de werkvloer.
De terugkeer naar de werkvloer lijkt een belangrijke factor, want in 2020 telden vertrouwenspersonen nog 455 meldingen. Van de meldingen had vorig jaar 54 procent betrekking op ongewenste omgangsvormen; 34 procent had betrekking op arbeidsverhoudingen. Bij 50 procent van de meldingen was de leidinggevende onderwerp van de melding. ‘Net als in de voorgaande jaren werd ook in 2022 vaak melding gedaan van een gevoel van intimidatie. En ook van het ervaren van druk door leidinggevenden. Ook zijn er signalen die wijzen op onvrede over het functioneren van de Belastingdienst als geheel, en over de politieke omgeving. Medewerkers spreken leidinggevenden hierop aan, omdat zij verantwoordelijk zijn voor hun afdeling of team. Leidinggevenden zelf zijn in dat geval niet het onderwerp van de melding’, aldus de Belastingdienst. ‘Duidelijk is dat de manier van communiceren, op elk terrein, belangrijk is voor het welbevinden van medewerkers.’
Angst houdt kwesties onder de radar
Medewerkers melden zich regelmatig, maar willen een situatie vaak niet doorzetten naar het management uit angst voor persoonlijke gevolgen. ‘Dit betekent dat er mogelijk kwesties onder de radar blijven voor het management. Want vertrouwenspersonen mogen deze vertrouwelijke kwesties niet zelf aandragen. Ook vermoeden vertrouwenspersonen dat medewerkers zich vanwege angst helemaal niet melden, ook niet bij hen. Deze signalen blijven dan geheel onder de radar. Het zorgelijke daaraan is dat betrokkenen dan niet kunnen worden geholpen.’
Het aantal integriteitsschendingen is vorig jaar gedaald naar 47. De laatste tien jaren vertonen deze meldingen een daling: in 2013 werden er nog 152 integriteitsschendingen geconstateerd.
Extra aandacht voor kritische opmerkingen
Programmamanager Integriteit Anke van Heur geeft aan dat medewerkers zich door alle aandacht in de media vrijer voelden om integriteit te praten. ‘In 2023 zullen we extra aandacht gaan geven aan kritische opmerkingen van medewerkers, zodat tegengeluiden gehoord en goed benut kunnen worden. Een belangrijke rol ligt daarin bij de leidinggevende, het eerste aanspreekpunt voor medewerkers. Teamleiders en directeuren kunnen worden begeleid in het goed opvangen van medewerkers. Ook gebruiken we de aanbevelingen uit de in 2022 uitgevoerde evaluatie van onze integriteitsvoorzieningen door de Auditdienst Rijk om verbeteringen aan te brengen.’
