Het college concludeert dat de huidige aanpak niet leidt tot een geschikte werkomgeving en onvoldoende waarborgen biedt voor een veilige en toekomstbestendige oplossing. Eerst moet opnieuw worden onderzocht of een volledig eigen, zogenoemd on-premises, scenario haalbaar is.
De staatssecretaris schrijft aan de Tweede Kamer dat zijn ambtsvoorganger in 2025 nog koos voor Microsoft 365 omdat dat destijds “de enige uitvoerbare en realistische optie” was. Inmiddels zijn de omstandigheden volgens hem veranderd. Zo kunnen onder meer de beschikbare datacentercapaciteit en het marktaanbod ertoe leiden dat alternatieven die eerder niet haalbaar leken, nu wel in beeld komen.
“Ik vind het belangrijk dat we in dit licht geen nieuwe stappen zetten”, schrijft Eerenberg. Daarom wordt het programma voor de invoering van Microsoft 365 bij de Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen “voor nu gepauzeerd”. Eerst moet de Belastingdienst het on-premises-scenario ‘uitlopen’, vindt de staatssecretaris. Vermoedelijk is dat ambtelijke taal voor onderzoeken. Bij het on-premises scenario draait de software op eigen servers van de Belastingdienst, of servers die door de Belastingdienst worden beheerd en gecontroleerd.
AcICT: huidige aanpak schiet tekort
Het besluit volgt op een stevig oordeel van het Adviescollege ICT-toetsing. Volgens het college leidt de huidige aanpak niet tot een geschikte digitale werkomgeving. Daarnaast is het programma volgens AcICT niet in staat “te sturen op een veilige, toekomstvaste oplossing”. Het advies luidt dan ook om de ontwikkeling van de werkomgeving fundamenteel anders aan te pakken.
Eerenberg schrijft dat deze conclusies aansluiten bij de koers die hij eerder heeft ingezet rond de digitale autonomie van de Belastingdienst. De aanbevelingen van AcICT zullen worden gebruikt om het programma te versterken en te komen tot “een veilige en toekomstvaste werkomgeving”. Bij de verdere uitwerking wordt niet alleen gekeken naar de technische inrichting, maar ook naar functionaliteit, gebruiksgemak, informatiehuishouding en de gevolgen voor de bedrijfsvoering van de Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen.
Ook onderzoek naar back-upvoorziening
Naast het AcICT-onderzoek liet de Belastingdienst de Auditdienst Rijk onderzoeken hoe de back-upvoorziening voor een cloudomgeving was ingericht. Die voorziening vormt een essentieel onderdeel van de exitstrategie als de organisatie onverwacht uit een cloudomgeving zou moeten vertrekken.
Volgens de staatssecretaris verandert de context van dat onderzoek echter wezenlijk doordat eerst het on-premises-scenario wordt uitgewerkt. De bevindingen van de Auditdienst Rijk gaan daarom niet één op één op voor het vervolg, maar de “waardevolle aandachtspunten” uit het rapport worden wel meegenomen bij de verdere uitwerking van het alternatieve scenario.
Evaluatie over zes maanden
Na afronding van het onderzoek volgt over zes maanden een evaluatie met het Adviescollege ICT-toetsing. Daarbij wil het ministerie ook bespreken of het vervolg van het Microsoft 365-traject opnieuw door het college kan worden onderzocht.
De langetermijnambitie verandert volgens Eerenberg niet. “Ongeacht de uitkomst daarvan, blijft de inzet op lange termijn onveranderd: een meer autonome en soevereine oplossing die passend is voor de Belastingdienst, Douane en Dienst Toeslagen.”
