In het kort geding werden de BV en de maatschap waarmee het Limburgse kantoor wordt gedreven ter verantwoording geroepen, net als de de bestuurder van het kantoor. De rechtbank Limburg oordeelt dat de bestuurder niet kan verlangen dat de fiscus eerst een informatiebeschikking neemt. Er wordt zelfs een dwangsom opgelegd van 5.000 euro per dag, met een maximum van 500.000 euro per persoon.
Boekenonderzoeken
De Belastingdienst kondigde in december 2025 drie boekenonderzoeken aan bij de maatschap en de BV. De bestuurder van de administratie- en belastingadviespraktijk is zelf maat in de maatschap en indirect bestuurder van de BV die de andere maat in de maatschap is. De maatschap en de BV vormen bovendien samen een fiscale eenheid voor de omzetbelasting.
Het onderzoek naar de maatschap richt zich onder meer op de balans en fiscale winst over 2020 en 2021 en de aangiften inkomstenbelasting over die jaren. Daarnaast onderzoekt de fiscus de omzetbelasting over 2021 van de fiscale eenheid die de BV en de maatschap vormen, en de aangiften vennootschapsbelasting over 2020 en 2021 en loonheffingen over 2021 van de BV.
De Belastingdienst vroeg daarbij om gegevens en inlichtingen en om boeken, bescheiden en andere gegevensdragers beschikbaar te stellen. De bestuurder vroeg aanvankelijk uitstel tot eind februari. Vervolgens liet hij weten pas aan de informatieverstrekking te willen meewerken als aan verschillende voorwaarden was voldaan. Zo verzocht hij de Belastingdienst om verstrekking van de selectiebeslissing op grond van artikel 66a AWR, inzage in de AVG-logging en een informatiebeschikking op te leggen.
Pas op 25 augustus, kort voor de behandeling van het kort geding, werd alsnog een deel van de informatie verstrekt en medewerking aan het boekenonderzoek toegezegd. Voor 10 september werd een inleidend gesprek ingepland. Volgens de Belastingdienst ontbrak echter nog steeds een deel van de gevraagde administratie.
Auditfile, leasecontracten en maatschapsovereenkomst
De fiscus stapte daarom naar de civiele voorzieningenrechter. Na vermindering van eis ging het bij de BV onder meer nog om de Auditfile Salaris, leasecontracten, een vragenlijst over ter beschikking gestelde auto’s, stukken over een voorziening op de balans en specificaties van overige vorderingen en schulden. Van de maatschap verlangde de fiscus onder meer de maatschapsovereenkomst, crediteurenlijsten en leasecontracten. Voor de fiscale eenheid ontbrak volgens de Belastingdienst nog een aansluitingsberekening voor de omzetbelasting.
De voorzieningenrechter ziet voldoende spoedeisend belang voor ingrijpen in kort geding. De Belastingdienst vraagt al sinds december 2025 herhaaldelijk om de informatie en medewerking. Volgens de rechtbank kan de fiscus zonder de gevraagde gegevens geen belasting heffen of navorderen. Dat kort voor de zitting alsnog informatie is aangeleverd, neemt het spoedeisende belang niet weg.
Juridisch draait de zaak vooral om de informatieverplichtingen uit de AWR. Artikel 47 AWR verplicht eenieder desgevraagd gegevens en inlichtingen te verstrekken die voor de belastingheffing van belang kunnen zijn. Ook moeten boeken, bescheiden en andere gegevensdragers beschikbaar worden gesteld als raadpleging daarvan relevant kan zijn voor de vaststelling van feiten die invloed kunnen hebben op de belastingheffing. Voor administratieplichtigen breidt artikel 53 AWR die verplichting onder meer uit naar informatie ten behoeve van de belastingheffing van derden en belastingen waarvan de inhouding aan hen is opgedragen.
Civiele rechter naast informatiebeschikking
De AWR geeft de Belastingdienst daarbij verschillende mogelijkheden. Op grond van artikel 52a AWR kan de inspecteur het niet voldoen aan de informatieverplichting vastleggen in een informatiebeschikking. Als die beschikking onherroepelijk wordt, kan dat gevolgen hebben voor de bewijspositie van de belastingplichtige in een latere bezwaar- en beroepsprocedure tegen de belastingaanslag.
Maar artikel 52a, vierde lid, AWR biedt de Belastingdienst daarnaast de mogelijkheid om bij de burgerlijke rechter nakoming van de informatieverplichtingen af te dwingen, zo nodig met een dwangsom. De rechtbank verwijst daarbij naar rechtspraak van de Hoge Raad. In een civiel kort geding kan een belastingplichtige onder dwangsom worden verplicht materiaal te verschaffen dat voor een juiste belastingheffing van belang kan zijn, ongeacht of het om wilsafhankelijk of wilsonafhankelijk materiaal gaat. Voor wilsafhankelijk materiaal geldt wel een gebruiksrestrictie: dat mag uitsluitend voor de belastingheffing worden gebruikt en niet voor fiscale beboeting of strafvervolging.
Volgens de rechtbank heeft de Belastingdienst voldoende aannemelijk gemaakt dat de bestuurder, de maatschap en de BV nog niet alle beschikbare informatie hebben verstrekt, of informatie die zij met een redelijkerwijs te vergen inspanning kunnen verkrijgen. Tijdens de zitting legde de fiscus een overzicht over van de stukken die nog ontbraken. Dat die gegevens nog niet waren overgelegd, werd niet weersproken.
Een beroep op een civiel beslag biedt geen uitkomst. Dat beslag zou volgens de eigen stellingen van de gedaagden al in 2019 zijn gelegd, terwijl de gevraagde informatie betrekking heeft op 2020 en 2021. Op vragen van de voorzieningenrechter konden zij bovendien niet concreet aangeven welke door de Belastingdienst gevraagde documenten onder dat beslag zouden vallen. De rechtbank acht daarom voldoende aannemelijk dat de gevraagde gegevens en inlichtingen kunnen worden verstrekt.
Ook vervolgvragen moeten worden beantwoord
De informatieplicht houdt volgens de voorzieningenrechter bovendien niet op nadat een eerste vragenbrief is beantwoord. Na ontvangst van de aanvullende gegevens en het geplande gesprek kunnen nieuwe vragen bij de Belastingdienst ontstaan. Artikel 47 AWR strekt zich in beginsel ook uit tot dergelijke nadere informatie. Ook eventuele vervolgvragen moeten daarom worden beantwoord.
Het verweer dat de Belastingdienst eerst een informatiebeschikking zou moeten nemen, wordt eveneens verworpen. Uit artikel 52a, vierde lid, AWR volgt volgens de voorzieningenrechter dat de mogelijkheid om zo’n beschikking te nemen niet in de weg staat aan een civiel kort geding. Dat is volgens de rechtbank ook vaste rechtspraak. Er is geen grond waarom de Belastingdienst in deze zaak toch verplicht zou zijn eerst de route van de informatiebeschikking te volgen.
De BV, de maatschap en de bestuurder moeten de gevraagde informatie daarom volledig en onvoorwaardelijk verstrekken en meewerken aan de boekenonderzoeken. Dat houdt onder meer in dat zij moeten meewerken aan een inleidend gesprek en een bezichtiging van de onderneming en inzicht moeten verschaffen in de opzet en werking van de administratie. De gegevens, inlichtingen en verklaringen moeten volgens het dictum “duidelijk, stellig en zonder voorbehoud” worden verstrekt.
Daarvoor krijgen zij in beginsel twee weken na betekening van het vonnis. Voor vervolgvragen geldt dat de Belastingdienst daarvoor eerst een redelijke termijn moet stellen; vervolgens moeten de gedaagden binnen twee weken na afloop daarvan aan het bevel voldoen. Ieder van hen kan afzonderlijk een dwangsom van 5.000 euro per dag of gedeelte daarvan verbeuren, tot maximaal 500.000 euro. De Belastingdienst had 10.000 euro per dag en een maximum van 1 miljoen euro gevorderd. De voorzieningenrechter matigt en maximeert de dwangsom.
Voor eventueel verstrekt wilsafhankelijk materiaal geldt uitdrukkelijk dat dit uitsluitend voor de belastingheffing mag worden gebruikt en niet voor fiscale beboeting of strafvervolging.
