De belangstelling voor het open fonds voor gemene rekening is sterk gestegen, schrijft staatssecretaris Wiebes (Financiën) in antwoord op Kamervragen: ging het drie jaar terug nog om enkele tientallen aanvragen, in de eerste acht maanden van dit jaar waren het er al 550. Volgens Wiebes valt het wel mee met het effect dat met zulke fondsen veel belasting kan worden ontweken.
Het fonds voor gemene rekening dook afgelopen zomer op als (al langer bestaande) route om belasting te besparen en anoniem te blijven. Daarmee zouden vermogenden registratie in het volgend jaar van kracht wordende wettelijke UBO-register kunnen vermijden. De inkomsten uit zo’n fonds worden belast tegen het werkelijke rendement; in box geldt een fictief rendement. Berichtgeving in de media leidde tot Kamervragen. Er was onder meer gevraagd of het fonds voor gemene rekening sterk aan populariteit heeft gewonnen, mede omdat het UBO-register op korte termijn wordt ingevoerd.
Prikkels
Het open fonds voor gemene rekening zorgt door de lagere belastingdruk voor prikkels om het vermogen zo fiscaal gunstig mogelijk te positioneren, erkent Wiebes. “Deze prikkels zijn inherent aan het boxensysteem van de inkomstenbelasting.” Hij kan niet zeggen of het UBO-register een prikkel is. “Op dit moment wordt onderzocht of de verplichting tot het registreren van UBO-informatie ook moet gaan gelden voor fondsen voor gemene rekening.” Beleggen via een fonds voor gemene rekening is niet per definitie voordeliger, aldus Wiebes. Zo is er niet van een besparing sprake als het werkelijke rendement hoger uitvalt dan het forfaitaire rendement van box 3.
Veel meer aanmeldingen
Tot 2015 werden er jaarlijks enkele tientallen open fondsen voor gemene rekening bij de Belastingdienst aangemeld. Daarna is een stijgende lijn ingezet, geeft Wiebes aan: “In 2015 waren dit er circa 200 en in 2016 circa 300. In 2017 zijn er tot medio augustus ongeveer 550 aanmeldingen ontvangen. De Belastingdienst beoordeelt of deze aanmeldingen voldoen aan de voorwaarden om te kwalificeren als een open fonds voor gemene rekening. Doordat tot op heden ruim 25% van de aangemelde fondsen niet voldoet aan de voorwaarden, is het aantal nieuwe open fondsen voor gemene rekeningen lager dan het aantal aanmeldingen.”
Hoewel er duidelijk meer aanmeldingen zijn, blijft het aantal relatief beperkt ten opzichte van het totaal aantal belastingplichtigen in box 3, aldus de staatssecretaris. “De Belastingdienst zal deze ontwikkeling goed blijven volgen, en uw Kamer geïnformeerd worden. Op dit moment vind ik het, ook gegeven de demissionaire status van het kabinet, niet opportuun om wettelijke maatregelen te treffen.”
Geen onterechte toeslagen
Wiebes acht de kans klein dat vermogenden met zo’n constructie ten onrechte aanspraak maken op toeslagen: “Mijn verwachting is dat vermogende particulieren in het algemeen een dusdanig inkomen hebben dat zij op basis daarvan niet of slechts in beperkte mate in aanmerking komen voor zorg- of huurtoeslag. Ook is het waarschijnlijk dat het overgrote deel van deze groep een eigen woning heeft en om die reden geen aanspraak heeft op huurtoeslag. Kans op enig budgettair effect is mogelijk wel aanwezig waar het gaat om de hoogte van de eigen bijdrage voor mensen die intramurale zorg ontvangen.”
