Secretaris-generaal António Guterres vindt het immoreel dat grote olie- en gasbedrijven torenhoge winsten boeken in de energiecrisis. Wat hem betreft mogen deze ‘excessieve winsten’ zwaar worden belast.
Gezamenlijk hebben de grootste energiebedrijven in het eerste kwartaal van dit jaar 100 miljard dollar winst gemaakt. Guterres dringt er bij de regeringen op aan ‘om deze buitensporige winsten te belasten en de ingezamelde fondsen te gebruiken om de meest kwetsbare mensen door deze moeilijke tijden te helpen’. ‘Het is immoreel voor olie- en gasbedrijven om in deze energiecrisis recordwinsten te maken over de ruggen van de armste mensen en gemeenschappen en tegen een enorme kostenpost voor het klimaat. En ik dring er bij iedereen op aan om de fossiele brandstofindustrie en hun financiers de boodschap mee te geven dat deze groteske hebzucht de armste en meest kwetsbare mensen straft, terwijl ze tegelijk ons enige gezamenlijke huis, de planeet, vernietigt.’
Eenmalige belasting kan armen helpen
De VN-topman zei dat in het kader van een bijeenkomst van de Global Crisis Response Group (GCRG) voor voedsel, energie en financiën. Die is door de VN opgezet na de Russische inval in Oekraïne. Guterres vindt dat overheden op zoek moeten naar effectieve financiering voor energieoplossingen, zodat ook mensen – en landen – met een krappe beurs worden gesteund in de klimaattransitie. Daar zou een eenmalige belasting op de megawinsten van oliegiganten een rol in kunnen spelen. ‘Sinds de Covid-19-pandemie hebben de landen die nu al de dupe zijn van de crisis in de kosten van levensonderhoud, grote moeilijkheden om toegang te krijgen tot betaalbare energie.’
Wel redenen, geen opties
De GCRG ziet als schrikbeeld een brandstofoorlog ontstaan waarbij alleen nog de rijke landen toegang hebben tot energie. ‘Overheden hebben de fiscale ruimte nodig om hun meest kwetsbare bevolkingsgroepen te ondersteunen om te voorkomen dat de energiearmoede toeneemt of dat ze de toegang tot energie helemaal verliezen. Daarnaast hebben ontwikkelingslanden genoeg redenen om te investeren in duurzame energiebronnen: vele van hen leven met de ernstige gevolgen van de klimaatcrisis, waaronder stormen, overstromingen en droogtes. Alleen hebben ze geen concrete opties.’
Shell boekt recordwinst
De opmerking van Guterres komt vlak nadat Shell bekendmaakte in het tweede kwartaal stevig geprofiteerd te hebben van de gevolgen van de oorlog in Oekraïne, die de benzineprijzen tot boven de 2,50 euro opstuwden. Het olie- en gasbedrijf boekte netto 17,6 miljard euro winst, een ruime verdubbeling van het resultaat in het eerste kwartaal. Medewerkers van het concern gaat er in elk geval op vooruit: ze krijgen een bonus van 8 procent van hun jaarsalaris.
