Het demissionaire kabinet gaat de btw op groente en fruit niet verlagen naar nul procent. Het besluit wordt aan een volgend kabinet gelaten, maar het is de vraag of de fiscale maatregel er überhaupt nog komt. In een reactie op een kritisch onderzoeksrapport over de btw-verlaging onderschrijft het demissionaire kabinet namelijk tal van bezwaren.
Onderzoek
In het coalitieakkoord is vastgelegd dat wordt onderzocht hoe op termijn de btw op groente en fruit naar 0% kan worden verlaagd. Daarom deed SEO Economisch Onderzoek in opdracht van het huidige kabinet onderzoek naar de mogelijke afbakeningsvarianten voor een btw-nultarief op groente en fruit. SEO heeft de varianten beoordeeld op het gezondheidseffect, juridische houdbaarheid, uitvoer- en handhaafbaarheid en budgettaire gevolgen, om zo de doeltreffendheid en doelmatigheid van de maatregel vast te kunnen stellen.
Conclusies
De conclusies van SEO zijn niet mals. Het bureau heeft zeven afbakeningsvarianten voor een btw-nultarief op groente en fruit onderzocht. De zeven varianten scoren allemaal (zeer) laag op doeltreffendheid, doelmatigheid, juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid.
Gezondheidseffect
SEO schat in dat een btw-nultarief op groente en fruit tot een consumptiestijging in de orde van grootte van 4% leidt en dat de gezondheidseffecten van een dergelijke stijging beperkt zijn. Hoge en lage inkomensgroepen geven ongeveer een even groot deel van hun inkomen uit aan groente en fruit. Dit betekent dat hoge inkomensgroepen in absolute termen dus meer van een nultarief profiteren dan lage inkomensgroepen.
Juridische houdbaarheid
Het neutraliteitsbeginsel (dat voorschrijft dat voor producten die vanuit de modale consument bezien vergelijkbaar zijn, hetzelfde btw-tarief moet gelden) en de ‘eenheid-van-prestatieleer’ (dat tot gevolg heeft dat toevoegingen het wezenlijk karakter van het product vanuit het oogpunt van btw-regelgeving niet per se veranderen) maken de btw ten principale ongeschikt als instrument om de consumptie van groente en fruit te stimuleren. Geen enkele variant is juridisch goed houdbaar en het aantal rechtszaken dat kan worden aangespannen over de reikwijdte van het tarief kan aanzienlijk blijken, concludeert SEO.
Uitvoerbaarheid & handhaafbaarheid
De Belastingdienst schat in dat alle varianten forse risico’s met zich brengen voor de uitvoerbaarheid voor zowel ondernemers als de Belastingdienst. De varianten kunnen zelfs met forse personele inzet nauwelijks gehandhaafd worden.
Budgettaire gevolgen
De budgettaire kosten van invoeren van een nultarief liggen, afhankelijk van de gekozen variant, tussen de € 550 miljoen en de € 950 miljoen.
Kabinetsreactie
Vanwege de demissionaire status van het kabinet is besluitvorming over de invoering van een btw-nultarief aan een volgend kabinet, schrijven staatssecretaris Van Rij van Financiën en Van Ooijen van Volksgezondheid Fiscaliteit en Belastingdienst, Welzijn en Sport in de kabinetsreactie.
