Daarnaast wordt opgeschaald naar fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie.
De maatregelen zijn volgens het kabinet langs drie hoofdlijnen vormgegeven: koopkracht en de veerkracht van bedrijven, leveringszekerheid en bredere weerbaarheid van de economie. In de Kamerbrief zijn daarnaast meerdere scenario’s uitgewerkt, variërend van een relatief stabiele situatie tot zwaardere verslechteringen. Het kabinet geeft aan nadrukkelijk rekening te houden met een verdere escalatie van de situatie en daarop voorbereid te zijn.
Voor de koopkracht en de veerkracht van bedrijven wordt onder meer € 195 miljoen vrijgemaakt voor het Noodfonds Energie. Daarmee moet het fonds meer huishoudens kunnen bereiken dan in eerdere jaren. Het kabinet wijst erop dat de energieprijzen naar verwachting voorlopig hoog blijven, ook als het conflict op korte termijn zou afnemen. Huishoudens en bedrijven merken die ontwikkeling nu al.
Reiskostenvergoeding
Ook op het gebied van mobiliteit worden maatregelen genomen. De onbelaste reiskostenvergoeding wordt met € 0,02 tot € 0,25 per kilometer verhoogd. Die verhoging geldt met terugwerkende kracht voor heel 2026. Volgens de berekening van het kabinet komt dit neer op een voordeel van circa € 0,30 per liter brandstof, waarmee een deel van de gestegen brandstofkosten voor noodzakelijk woon-werkverkeer kan worden gecompenseerd.
MRB
Voor ondernemers wordt de motorrijtuigenbelasting voor bestelauto’s tijdelijk met 50% verlaagd voor een periode van een half jaar. Voor vrachtwagens wordt de motorrijtuigenbelasting per 1 juli van dit jaar voor de rest van het jaar op het nihiltarief gezet. Daarnaast stelt het kabinet € 25 miljoen beschikbaar om de visserijsector minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen en nog eens € 25 miljoen om het gebruik van energie en kunstmest in de land- en tuinbouw terug te dringen. Ook worden garantieregelingen uitgebreid om de toegang van gezonde bedrijven tot financiering te verbeteren. In Caribisch Nederland wordt de bestaande energietoelage uitgebreid om de effecten van stijgende energieprijzen te verzachten.
Aanvoer
Op het terrein van leveringszekerheid constateert het kabinet dat wereldwijd druk staat op de aanvoer van olie en gas. Op dit moment zijn er in Nederland geen acute tekorten, mede doordat Nederland en de EU beschikken over relatief grote strategische olievoorraden. Samen met Europese productie van onder meer diesel en kerosine kan daarmee bij een gelijkblijvende verstoring volgens het kabinet enkele maanden tot ruim een jaar in de huidige vraag worden voorzien.
Tegelijkertijd zijn er wel toenemende verstoringen zichtbaar in de aanvoer van kerosine en in mindere mate diesel, met opwaartse prijsdruk als gevolg. Om voorbereid te zijn op mogelijke verdere verstoringen schaalt het kabinet op naar fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie. Dat betekent actieve monitoring, intensieve communicatie met bedrijven en samenleving, en het voorbereiden van mogelijke vervolgstappen in latere fasen.
In internationaal verband, binnen het International Energy Agency, is afgesproken om een deel van de strategische reserves op de markt te brengen om tekorten te voorkomen en prijsstijgingen te dempen. Nederland bereidt de vrijgave van de eerste tranches voor, die later deze maand, in mei en begin juni gepland staan.
Weerbaarheid
Naast koopkracht en leveringszekerheid richt het pakket zich op het versterken van de weerbaarheid en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele energie, met name uit het Midden-Oosten. Hiervoor wordt € 180 miljoen toegevoegd aan het Nationaal Warmtefonds, waaruit woningeigenaren leningen kunnen krijgen voor verduurzaming van hun woning. Daarnaast komt er € 80 miljoen extra beschikbaar voor Energiefixers en wordt het budget voor verduurzamingssubsidies voor VvE’s verhoogd met € 25 miljoen. Via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt € 15 miljoen vrijgemaakt voor bewoners van slecht geïsoleerde woningen.
Fossiele brandstofauto’s
Ook wordt de inruilregeling voor fossiele brandstofauto’s versneld en komen er versnelde energiebesparingsmaatregelen voor het midden- en kleinbedrijf. Verder wordt het aftrekpercentage van de Energie-investeringsaftrek (EIA) per 1 januari 2027 verhoogd van 40% naar 45,5%, zodat ondernemers meer ruimte krijgen om te investeren in energiebesparende maatregelen en duurzame energie.
Dekking
De financiering van het pakket wordt mede gedekt via aanpassingen in bestaande belastingregelingen. Zo wordt de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek versoberd door het maximale investeringsbedrag te verlagen en verdwijnt de startersaftrek per 2027. Daarnaast wordt de alcoholaccijns vanaf 2027 geïndexeerd. Extra uitgaven worden binnen de bestaande begrotingen opgevangen.
Volgens het kabinet zijn de budgettaire marges beperkt en blijft de onzekerheid over de economische vooruitzichten groot. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat het kabinet bewust ruimte wil behouden voor aanvullende maatregelen, mocht de situatie verder verslechteren. De huidige inzet is er daarom op gericht om terughoudend te opereren en de beleidsruimte te bewaren voor zwaardere scenario’s die eventueel nog kunnen volgen.
