Als het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat via een zogeheten no-dealbrexit, dan krijgt Nederland de komende twee jaar € 1,6 miljard aan extra kosten voor de kiezen. De overheid krijgt te maken met nog eens € 700 miljoen aan extra uitgaven. “In totaal kost een no-dealbrexit dus € 2,3 miljard tot en met 2023”, heeft de Algemene Rekenkamer becijferd.
De Rekenkamer heeft onderzocht hoe het kabinet zich voorbereidt op de mogelijke brexit-scenario’s. Wijst het Britse parlement het voorgestelde akkoord met de EU af, dan dreigt een no-dealbrexit. “Op die situatie heeft het kabinet zich de afgelopen jaren met name voorbereid, omdat daarvan de gevolgen voor Nederland het grootst zullen zijn. Als het akkoord wel wordt aanvaard, zal de brexit voor Nederland in 2019 en 2020 niet veel veranderen”, aldus de Rekenkamer.
Deal verlaagt extra kosten met half miljard
Hoewel het kabinet de rijksoverheid en het bedrijfsleven intensief voorbereidt op de gevolgen van een no-dealbrexit, worden niet alle problemen getackeld. “Zo is de Douane op de uittreeddatum, 29 maart 2019, nog niet volledig klaar voor de extra werkzaamheden die een no-dealbrexit met zich mee zou brengen.” Nederland is de komende twee jaar € 1,6 miljard aan directe kosten kwijt. “Ook Nederland zal dan immers moeten bijdragen aan onder andere de compensatie van de wegvallende afdracht van het VK aan de EU.” In 2021 is de afdracht van Nederland aan de EU nog eens € 1,25 miljard hoger en vanaf 2026 is de extra bijdrage zo’n € 2,5 tot € 3 miljard per jaar. “Als het VK de Europese Unie door middel van een akkoord verlaat dan valt het genoemde bedrag voor 2021 per saldo € 0,5 miljard lager uit.”
Voor overheidsinstellingen die door de brexit worden geraakt, zoals de douane en de voedsel- en warenautoriteit NVWA, is bijna € 700 miljoen opzij gezet voor de komende vijf jaar. Maar het kabinet heeft nog niet alle kosten in beeld, concludeert de Rekenkamer: “Er is nog geen zicht op wat brexit kan betekenen voor de handelsstromen en dus de omvang van de invoerrechten. Ook is niet bekend wat eventuele economische schade voor bedrijven uiteindelijk betekent voor de begroting, bijvoorbeeld door minder belastingopbrengsten.”
Douane komt 600 fte tekort
De douane zal op 29 maart in elk geval niet klaar zijn voor een no-dealbrexit. Daarvoor zijn 928 fte extra nodig, maar er worden 300 extra fte aangenomen. verwacht te hebben aangenomen. Van deze groep moet dan een deel nog de opleiding afronden; bovendien schort het aan docenten, huisvesting, IT-aanpassingen en andere benodigde middelen. De douane zal onder meer op veerboten moeten gaan controleren. Volgens de Rekenkamer is wel geïnventariseerd welke middelen en investeringen daarvoor nodig zijn. “Daarbij is de douane ook afhankelijk van de bijdragen van ferrymaatschappijen, maar het is nu nog onduidelijk in hoeverre deze private partijen zullen bijdragen aan de benodigde investeringen in de havens.”
Minister van Buitenlandse zaken Blok zegt dat de constatering dat de douane de brexit-datum niet gaat halen wel terecht is, maar dat de doelstelling is dat eind maart 500 fte zijn geworven, van wie er 300 opgeleid en volledig inzetbaar zijn. Volgens hem is het aantal verwachte fte gegroeid sinds de peildatum van juli 2018, waarop de Rekenkamer zich baseert.
