Het Nederlandse belastingstelsel is momenteel onnodig complex. Dat heeft president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) gezegd in zijn keynote speech tijdens de accountantsdag. Een eenvoudiger belastingstelsel zou het maatschappelijk draagvlak kunnen vergroten, verwacht Knot. ‘Bovendien dient een hervormd belastingstelsel macro-economische onevenwichtigheden te voorkomen. Een meer fiscaal-neutrale behandeling van vermogens is wenselijk. Eigenwoningbezit en pensioensparen worden momenteel netto gesubsidieerd; dit verstoort de beleggingskeuze van huishoudens en de schatkist loopt opbrengsten mis. En dat leidt op zijn beurt tot hogere marginale lastendruk op arbeid.’
DGA’s
En ook voor bedrijven bestaan er in het huidige stelsel onevenwichtigheden, ziet de DNB-president. ‘Zo vermoeden we dat het Nederlandse spaaroverschot van bedrijven deels samenhangt met fiscale prikkels voor directeurgrootaandeelhouders – de zogeheten DGA’s – om winst in te houden. Door de uitbetaling van winst te
verschuiven naar de toekomst kunnen DGA’s belastingheffing uitstellen. Tegelijkertijd kunnen ze wel over de winst beschikken voor privé bestedingen door geld te lenen van de eigen onderneming. In sommige gevallen vindt hierdoor helemaal geen belastingheffing meer plaats. In 2016 hadden DGA’s voor 55 miljard euro schuld aan de eigen onderneming. Dat is ongeveer een kwart van het totale BV-vermogen van Nederlandse huishoudens. Het kabinet heeft vorig jaar
aangekondigd de leningen die DGA’s fiscaal voordelig aan zichzelf mogen geven te beperken. Als de schuld in totaal boven EUR 500.000 komt, wordt dat meerdere vanaf 2022 belast als inkomen in box 2.’
Hervorming pensioenstelsel
Een hervorming van het pensioenstelsel is noodzakelijk om het stelsel beter aan te laten sluiten op de veranderende arbeidsmarkt en spanningen tussen generaties te verminderen, meldde Knot verder in zijn speech. ‘Twee cruciale elementen voor de hervorming van het pensioenstelsel – die ook afgesproken zijn in het pensioenakkoord van sociale partners en kabinet – zijn: het afschaffen van de doorsneesystematiek en het introduceren van een beleggingsbeleid op maat, het ‘maatwerk in het beleggingsbeleid’.
Door het afschaffen van de doorsneesystematiek verdwijnt een belangrijke bron van herverdeling tussen groepen deelnemers zoals van jong naar oud en van laag- naar hoogopgeleid. Door een beleggingsbeleid op maat sluiten de risico’s die pensioenfondsen voor jong en oud nemen beter aan bij de risico’s die jong en oud kunnen dragen, wat spanningen tussen generaties vermindert.
Ook is het van groot belang dat pensioenfondsen zich meer richten op de risico’s en kansen die gepaard gaan met klimaatverandering. Pensioenfondsen zijn immers bij uitstek lange-termijnbeleggers. Recent onderzoek van DNB laat zien dat pensioenfondsen in hun beleggingsportefeuille gevoelig zijn voor de fysieke gevolgen van klimaatverandering maar óók voor nieuw beleid ter voorkoming van klimaatverandering. Het is noodzakelijk dat fondsen meer aandacht hebben voor klimaatbeleid en beheersing van ESG risico’s.
Pensioenfondsen moeten ESG-factoren betrekken in hun Eigenrisicobeoordeling én ze moeten transparant zijn over de manier waarop zij ESG factoren betrekken in hun beleggingsbeleid. Transparantie in het jaarverslag en sturen op betrouwbare informatie is van groot belang. Het ligt voor de hand dat u als accountants hierin uw professionele verantwoordelijkheid gaat nemen. Vanaf 2020 zullen vijftig financiële instellingen onder meer de CO2-uitstoot van hun leningen en
beleggingen rapporteren. Dit zijn niet-financiële gegevens met een grote maatschappelijke relevantie.’
