Het arbeidsconflict tussen leden van het team specialistische operaties (TSO) en de FIOD heeft er toe geleid dat de arbeidsovereenkomsten van enkele leden vorige maand op eigen verzoek door de kantonrechter zijn ontbonden. Dat blijkt uit enkele uitspraken die woensdag zijn gepubliceerd. De rechtbank oordeelt dat de FIOD niet alles goed heeft gedaan, maar ook dat er in de meeste gevallen geen sprake is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de opsporingsdienst. Naar het oordeel van de kantonrechter had de FIOD voldoende reden om de leden van het TSO op non-actief te zetten. Bij één medewerker ging de dienst wel flink de fout in.
door Misha Hofland
De Telegraaf meldde in mei vorig jaar dat de FIOD in oktober 2021 zeven leden van het TSO naar huis had gestuurd, nadat er een verschil van mening was ontstaan over vergoedingen voor overwerken. Daardoor vonden er volgens de krant lange tijd geen heimelijke afluisteroperaties plaats van verdachten van zware, veelal drugsgerelateerde, criminaliteit door het TSO in woningen, voertuigen en kantoren. De rechtbank in Den Haag oordeelde vorig jaar dat de FIOD-medewerkers weer aan de slag moesten kunnen gaan. Er werden Kamervragen over de kwestie gesteld en staatssecretaris Van Rij liet in zijn antwoorden daarop weten dat er een mediationtraject was gestart.
‘Elk vertrouwen in FIOD verloren’
Dat leidde kennelijk niet tot succes, want de rechtbank Den Haag blijkt nu bij in elk geval vier van de FIOD-medewerkers op eigen verzoek de arbeidsovereenkomst te hebben ontbonden per 1 juni 2023. De fiscale speurders vroegen daar naar eigen zeggen om omdat ze elk vertrouwen in de FIOD hadden verloren. Uit de uitspraken blijkt dat andere FIOD-medewerkers van de afdeling waar TSO onder valt op hun beurt juist het vertrouwen in het TSO hebben opgezegd.
Bij de rechtbank vroegen de vier naast ontbinding van hun overeenkomst ook om uitbetaling van achterstallig loon, een transitievergoeding en een zogeheten billijke vergoeding. Dat laatste wordt in het algemeen alleen toegewezen als er sprake is van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever. De kantonrechter is daarover van oordeel dat de FIOD op onderdelen beter en sneller had moeten handelen. De communicatie rondom de non-actiefstelling richting het TSO was niet voldoende transparant en de FIOD had het werken aan het herstel van vertrouwen door middel van mediation eerder op moeten starten. Het is naar het oordeel van de kantonrechter echter niet zo dat de FIOD geen enkele actie heeft ondernomen om tot een oplossing van het geschil te komen en de medewerkers aan hun lot heeft overgelaten, zoals TSO heeft gesteld. De kantonrechter komt niet tot het oordeel dat de FIOD richting de leden van het TSO als geheel zodanig ernstig tekort is geschoten in haar verplichtingen als werkgever dat de opsporingsdienst daarmee ernstig verwijtbaar heeft gehandeld.
Ernstig verwijtbaar handelen FIOD
Bij één van de vier oordeelt de rechtbank dat de FIOD wél ernstig verwijtbaar heeft gehandeld. De 38-jarige man doorliep namelijk succesvol de opleiding tot commandant van 23 augustus 2021 tot en met 3 december 2021. Daardoor werkte hij in de aanloop naar en ten tijde van de non-actiefstelling niet bij het TSO. Er was meerdere malen tegen hem gezegd dat hij zich geen zorgen hoefde te maken over de situatie omdat hij in opleiding zat, voerde de FIOD-medewerker bij de rechtbank aan. Twee FIOD-medewerkers die bij zijn diploma-uitreiking aanwezig waren antwoordden volgens de man, op zijn vraag wanneer hij weer aan het werk kon, dat de non-actiefstelling hem niet betrof, maar dat hij zonder team niet aan het werk kon. Er werd hem gevraagd een week verlof op te nemen, maar daarna vernam hij niets meer over zijn specifieke situatie van de FIOD. De FIOD heeft dat verhaal niet weersproken, constateert de rechter.
“De FIOD heeft onvoldoende gedaan om de onterechte non-actiefstelling zo snel mogelijk te doen eindigen. Gelet op de ingrijpende gevolgen van een non-actiefstelling acht de kantonrechter dat laakbaar.”
Het door de FIOD ingenomen standpunt dat alle ploegleiders van het onderdeel Observatie en Techniek (O&T, waar het TSO onder viel) het vertrouwen in het TSO, en dus ook in de 38-jarige man, zijn verloren blijkt volgens de rechtbank niet juist. De conclusie die de rechtbank daar aan verbindt is niet mals: ‘Dat kan de FIOD ernstig worden aangerekend en acht de kantonrechter op zichzelf jegens [verzoeker01] reeds ernstig verwijtbaar. Daar komt nog bij dat de FIOD [verzoeker01] lange tijd voor heeft gehouden dat hij zich geen zorgen hoefde te maken, omdat de non-actief stelling hem niet betrof. De FIOD is later kennelijk op dat standpunt teruggekomen, maar heeft [verzoeker01] in het ongewisse gelaten over de redenen daartoe. De FIOD heeft aangevoerd dat in het geval van [verzoeker01] sprake was van een andere situatie dan bij de overige leden van het TSO en dat daarom maatwerk nodig was. Los van de gesprekken die [verzoeker01] op 20 april 2022 heeft gevoerd met een aantal van de ploegleiders van het O&T is echter niet gebleken dat de FIOD stappen heeft genomen om dit maatwerk ook daadwerkelijk te leveren. Ook heeft de FIOD niet weersproken dat zij het aanbod van [verzoeker01] om bij het observatieteam, zijn oude team, aan de slag te gaan, heeft afgewezen. De FIOD heeft onvoldoende gedaan om de onterechte non-actiefstelling [verzoeker01] zo snel mogelijk te doen eindigen. Gelet op de ingrijpende gevolgen van een non-actiefstelling acht de kantonrechter dat laakbaar. Verder heeft de FIOD niet weersproken dat [verzoeker01] van de non-actiefstelling op de hoogte is gebracht doordat hij een Whatsapp-bericht ontving van een collega van de politie, terwijl hij op dat moment op vakantie was. Van de FIOD had verwacht mogen worden dat zij hier zorgvuldiger mee om was gegaan en ervoor zorg had gedragen dat [verzoeker01] van het inzetten van een dusdanig ingrijpende maatregel persoonlijk op de hoogte was gebracht. Ook dat kan de FIOD worden aangerekend.’
De 38-jarige man krijgt daarom naast de reguliere transitievergoeding ook een billijke vergoeding van € 90.000,- toegekend. De andere medewerkers wijst de rechter alleen een transitievergoeding en achterstallig loon toe.
Van Rij: mediation ingezet bij arbeidsconflict ‘afluisterteam’ FIOD
