Een werknemer is zelf verantwoordelijk voor correcte nakoming van zijn fiscale verplichtingen en de werkgever heeft daarbij in beginsel geen adviserende taak. Toch kan de werkgever uit hoofde van goed werkgeverschap onder omstandigheden wel gehouden zijn de werknemer in kennis te stellen van een wijziging van regelgeving die voor diens fiscale positie van belang is.
Dat laatste lijkt het geval bij een geschil tussen KLM en twee Zwitserse piloten, blijkt uit een arrest van de Hoge Raad. Het hof had eerder juist geoordeeld dat de vliegmaatschappij geen blaam treft. Toch komt het arrest van de Hoge Raad niet helemaal als een verrassing, want Advocaat-Generaal (AG) De Bock concludeerde enkele maanden geleden al dat KLM op grond van goed werkgeverschap de piloten had moeten waarschuwen over de wijziging van het belastingverdrag Nederland-Zwitserland, waardoor de werknemers belastingplichtig werden in Nederland.
Gewijzigd belastingverdrag
Een wijziging in 2012 van een tussen Nederland en Zwitserland gesloten belastingverdrag had tot gevolg dat de werknemers met ingang van 1 januari 2012 in Nederland loon- en inkomstenbelasting verschuldigd waren over het loon dat KLM hen betaalde. Op basis van vrijstellingsverklaringen die in 1991 door de Belastingdienst waren afgegeven hield KLM jarenlang geen loonbelasting in op de salarissen van de werknemers, ook niet nadat de vliegmaatschappij op de hoogte raakte van de verdragswijziging. KLM stelde de werknemers evenmin op de hoogte van de verdragswijziging of waarschuwde hen voor de mogelijke fiscale gevolgen daarvan.
Aansprakelijkheid KLM
Nadat de Belastingdienst in 2017 en 2018 forse navorderingsaanslagen inkomstenbelasting had opgelegd aan de werknemers, stelden ze KLM aansprakelijk voor de schade. De kantonrechter wees de vorderingen van de werknemers gedeeltelijk toe; de aansprakelijkheid van KLM werd ex aequo et bono vastgesteld op 50%. In hoger beroep wees het hof de vorderingen echter alsnog volledig af. Het zou voor de luchtvaartmaatschappij ondoenlijk zijn om voor alle in verschillende landen wonende werknemers, met ook allemaal andere privéomstandigheden, de belastingregels bij te houden.
Hoge Raad
De piloten lieten het er niet bij zitten en stapten naar de Hoge Raad. Daar kwamen ze op tegen het oordeel van het hof dat op KLM uit hoofde van goed werkgeverschap niet de plicht rustte om hen te waarschuwen voor, of te informeren over, de verdragswijziging en de mogelijke financiële gevolgen daarvan voor de vliegers. De klacht luidde onder meer dat KLM daartoe wel degelijk gehouden was, aangezien (i) zij een grote professionele werkgever is met een eigen fiscale afdeling en vele in het buitenland wonende werknemers, (ii) het ging om een verdragswijziging die mogelijk tot gevolg zou hebben dat, anders dan voorheen, sommige van haar werknemers inkomstenbelasting in Nederland verschuldigd zouden worden en KLM loonbelasting op het loon van deze werknemers zou moeten inhouden en afdragen en (iii) KLM van de verdragswijziging op de hoogte was en overigens (in verband met haar verantwoordelijkheid voor inhouding van loonbelasting) ook behoorde te zijn. Aan die waarschuwings- of informatieplicht doet niet af dat de betaling van inkomstenbelasting tot de verantwoordelijkheid van de werknemer behoort en dat KLM daarin geen adviserende rol heeft. Het hof heeft dat ofwel miskend, ofwel zijn oordeel onvoldoende begrijpelijk gemotiveerd, luidde de klacht.
Oordeel over goed werkgeverschap
Die klachten zijn gegrond, oordeelt de Hoge Raad: ‘Hoewel juist is dat, zoals het hof heeft overwogen, een werknemer zelf verantwoordelijk is voor correcte nakoming van zijn fiscale verplichtingen en dat de werkgever daarbij in beginsel geen adviserende taak heeft, kan laatstgenoemde uit hoofde van goed werkgeverschap onder omstandigheden wel gehouden zijn de werknemer in kennis te stellen van een wijziging van regelgeving die voor diens fiscale positie van belang is. Dat zal in het bijzonder het geval kunnen zijn als de desbetreffende informatie evenzeer van belang is voor de verplichting tot inhouding en afdracht van loonbelasting, die op de werkgever rust. Een werkgever behoort uit hoofde van die verplichting immers van dergelijke informatie op de hoogte te zijn. Ook is van belang of en in hoeverre de werknemer nadelige gevolgen kan ondervinden van onbekendheid met bedoelde informatie. In het licht van de in het middel genoemde, hiervoor in 3.1 onder (i)-(iii) weergegeven – vaststaande – omstandigheden, heeft het hof met zijn oordeel dat op KLM geen waarschuwings- of informatieplicht jegens de vliegers rustte, dan ook ofwel blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting, ofwel zijn oordeel onvoldoende gemotiveerd.’
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het gerechtshof Amsterdam van 24 mei 2022 en verwijst het geding naar het gerechtshof Den Haag ter verdere behandeling en beslissing.
Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2023:1276
