Het voorstel staat in het rapport ‘Beter Geven III’, opgesteld in opdracht van Goede Doelen Nederland en het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken. Het rapport bevat aanbevelingen om het fiscale stelsel rond filantropie te verbeteren en eenvoudiger te maken.
Afschaffing bekritiseerd
De regeling ‘geven uit de vennootschap’ werd per 1 januari 2025 afgeschaft. Daarmee verdween een faciliteit die het mogelijk maakte om ondernemingsvermogen fiscaal gunstig over te dragen aan een ANBI. Volgens de commissie is die beslissing genomen zonder dat de effecten van de regeling voldoende in kaart zijn gebracht. De onderzoekers spreken daarom van een gemiste kans. Zij vinden dat een aangepaste regeling, met waarborgen tegen misbruik, beter zou passen dan een volledige afschaffing.
Ongelijk speelveld
De afschaffing heeft volgens de commissie geleid tot een ongelijk fiscaal speelveld. Wanneer aandelen uit een aanmerkelijk belang worden overgedragen aan natuurlijke personen, kan onder voorwaarden belastingheffing worden uitgesteld via bestaande doorschuifregelingen. Voor overdracht aan een ANBI bestaat zo’n mogelijkheid niet. Daardoor kan bij schenking aan een goed doel direct inkomstenbelasting verschuldigd zijn. Volgens de commissie ontbreekt een overtuigende rechtvaardiging voor dit verschil in behandeling.
Filantropie stimuleren
Een fiscale faciliteit kan volgens de onderzoekers bijdragen aan meer filantropische schenkingen vanuit het bedrijfsleven. Wanneer ondernemingsvermogen wordt overgedragen aan een ANBI, moet dat vermogen worden ingezet voor het algemeen belang. Daardoor kan de overheid indirect kosten besparen, omdat maatschappelijke activiteiten niet meer volledig door publieke middelen hoeven te worden gefinancierd. Daarnaast kan een dergelijke regeling helpen om vermogensongelijkheid te beperken, doordat privévermogen wordt omgezet in middelen die ten goede komen aan maatschappelijke doelen.
Drie varianten
De commissie bespreekt verschillende manieren om een nieuwe faciliteit vorm te geven.
- Een volledige vrijstelling voor het voordeel dat ontstaat wanneer aandelen aan een ANBI worden geschonken. Deze variant bestond tot 2025, maar werd afgeschaft vanwege zorgen over mogelijk misbruik. Volgens de commissie zijn er echter technische oplossingen denkbaar om dat risico te beperken.
- Een doorschuifregeling, vergelijkbaar met de regeling die geldt bij bedrijfsopvolging. Daarbij wordt de belastingclaim doorgeschoven naar een later moment. Deze optie kan echter complex zijn in de uitvoering.
- Een conserverende aanslag, waarbij de belasting wel wordt vastgesteld maar pas hoeft te worden betaald als bepaalde voorwaarden niet meer worden nageleefd, bijvoorbeeld wanneer de ANBI-status vervalt. Volgens de commissie is deze variant relatief eenvoudig uitvoerbaar.
Meer toezicht
De commissie benadrukt dat een nieuwe regeling gepaard moet gaan met maatregelen tegen oneigenlijk gebruik. Zo kan bijvoorbeeld het bestedingscriterium voor ANBI’s worden aangescherpt of extra verantwoording worden gevraagd bij zeer grote schenkingen. Ook wordt gewezen op bredere ontwikkelingen in het toezicht op de filantropiesector, zoals plannen voor digitale portalen waarin ANBI’s gegevens aan de Belastingdienst aanleveren en publiceren.
Download hier het rapport.
Op de foto: Voorzitter Alexander Rinnooy Kan biedt adviesrapport aan Luc Stultiens (plaatsvervanger Tom van der Lee, voorzitter Tweede Kamercommissie Financiën).
