De vrouw ontving op 4 januari 2023 een nabetaling van € 3.890 bruto over de laatste drie maanden van 2020. Het ging om een uitkering op grond van de Toeslagenwet in verband met haar Ziektewetuitkering. Het UWV hield daarop € 703 loonheffing in.
De vrouw gaf de nabetaling niet op in haar aangifte inkomstenbelasting over 2023. De Belastingdienst corrigeerde de aangifte en stelde haar belastbare inkomen vast op € 22.836. Dat leidde tot een aanslag van € 1.111.
De vrouw maakte bezwaar. Volgens haar hoorde de nabetaling thuis in het belastingjaar 2020, waarop de uitkering betrekking had. Bovendien zat zij op het moment van uitbetalen in de schuldsanering, waardoor de betaling via de gemeentelijke kredietbank liep en zij er niet van op de hoogte was. De nabetaling had ook gevolgen voor haar huurtoeslag, waarvan zij een deel moest terugbetalen.
Loonheffingskorting toegepast
De rechtbank stelt vast dat de Belastingdienst de nabetaling terecht in 2023 heeft belast. Op grond van artikel 3.146 Wet IB 2001 geldt het moment van uitbetaling als het fiscale genietingsmoment. Dat de uitkering betrekking had op 2020, maakt dat niet anders.
Toch krijgt de vrouw gelijk. De rechtbank had namelijk twijfels over de ingehouden loonheffing. Een inhouding van ongeveer 18 procent op een bruto-uitkering van € 3.890 leek aan de lage kant. Daarom liet de rechtbank nader onderzoeken hoe het UWV de loonheffing had berekend.
Het UWV bleek de zogenoemde herberekeningsmethode te hebben toegepast, een van de twee toegestane methoden voor het berekenen van loonheffing over nabetalingen van tijdvakloon. Daarbij paste het UWV ook de loonheffingskorting toe.
Volgens de rechtbank had het UWV kunnen kiezen voor de tabel bijzondere beloningen. Dan zou € 1.436 zijn ingehouden. Ook had het UWV bij toepassing van de herberekeningsmethode de loonheffingskorting achterwege kunnen laten. In dat geval zou de inhouding € 1.470 hebben bedragen.
De rechtbank vindt bovendien dat de loonheffingskorting ten onrechte is toegepast. Uit het dossier blijkt niet dat de vrouw daarom had verzocht of dat het UWV daarnaar had geïnformeerd. Bij de oorspronkelijke uitkeringen over oktober en november 2020 was de korting ook niet toegepast.
Door de loonheffingskorting alsnog over drie maanden toe te passen, werd feitelijk opnieuw rekening gehouden met de algemene heffingskorting, terwijl de vrouw in 2023 ook andere inkomsten had. Volgens de rechtbank had het UWV kunnen voorzien dat daardoor te weinig loonheffing zou worden ingehouden. Het verschil bedraagt € 767.
Strijd met evenredigheidsbeginsel
Hoewel de Belastingdienst de verschuldigde inkomstenbelasting correct had berekend, betekent dat volgens de rechtbank niet dat de inspecteur het tekort zonder meer bij de vrouw mocht verhalen.
De inspecteur kan in beginsel kiezen tussen naheffing bij de inhoudingsplichtige, in dit geval het UWV, en het opleggen van een aanslag aan de belastingplichtige. Bij die keuze moet hij rekening houden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Volgens de rechtbank heeft de inspecteur in strijd gehandeld met het evenredigheidsbeginsel van artikel 3:4, tweede lid, Awb. De vrouw verkeerde in een uitkeringssituatie, waardoor iedere extra betaling zwaar woog. De inspecteur had niet toegelicht waarom hij ervoor koos de vrouw aan te spreken in plaats van het UWV. Voor zover de rechtbank kon vaststellen, was helemaal geen belangenafweging gemaakt.
De rechtbank verwijst daarbij naar een uitspraak van het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch uit september 2024. Tegen die uitspraak was aanvankelijk cassatieberoep ingesteld, maar de staatssecretaris van Financiën trok dat later in. Daarbij benadrukte hij dat de inspecteur in voorkomende gevallen moet onderzoeken welke handelwijze het evenredigheidsbeginsel verlangt.
De rechtbank oordeelt dat de nadelige gevolgen van het handelen van het UWV in dit geval niet voor rekening van de vrouw mogen komen. De aanslag moet daarom worden verminderd met € 768 aan aanvullend te verrekenen loonheffing. Van de oorspronkelijke aanslag van € 1.111 blijft € 343 over.
Oproep aan overheid
De rechtbank beperkt zich niet tot het individuele geval. Volgens de rechter komt het vaker voor dat uitkeringsgerechtigden een nabetaling ontvangen waarop te weinig loonheffing is ingehouden. Daardoor krijgen zij eerst van het UWV meer geld op hun rekening dan uiteindelijk netto overblijft, waarna de Belastingdienst een deel terugvordert.
De rechtbank vindt die gang van zaken ongewenst en roept uitvoeringsinstanties en de wetgever op het probleem op te lossen.
Voor de terugbetaling van huurtoeslag kan de rechtbank in deze procedure niets betekenen. Wel wijst zij de vrouw op de mogelijkheid een verzoek wegens een bijzondere situatie bij Dienst Toeslagen in te dienen.
Omdat de procedure te lang heeft geduurd, krijgt de vrouw daarnaast € 500 immateriële schadevergoeding, te betalen door de Staat.
