Hoe vaak moeten werkgevers een transitievergoeding betalen terwijl de werknemer om zijn wangedrag is ontslagen? Brengt de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) meer duidelijkheid voor mkb-ondernemers wanneer zij iemand ontslaan? Minister Koolmees van Sociale Zaken beantwoordt Kamervragen over de transitievergoeding voor falende werknemers en de invoering van de Wet arbeidsmarkt in balans.
In de wet is een verschil gemaakt tussen ‘verwijtbaar gedrag’ en ‘ernstig verwijtbaar gedrag’. Dat verschil heeft nogal wat gevolgen voor de rechten op transitievergoeding.
Bij mkb’ers die niet allerlei hr-adviseurs en bedrijfsjuristen in dienst hebben, leidt dit tot een gevoel van onzekerheid. En als wij het met ons gezond verstand al niet kunnen uitleggen, is de wet dan niet te breed geformuleerd? En kunnen we daar wat aan doen?
Gerefereerd wordt aan een artikel in het FD op 7 november 2019 waarin staat dat een werkgever die een werknemer wegens grove fouten of wangedrag ontslaat, toch vaak een ontslagvergoeding moet betalen.
De minister geeft aan dat hij inderdaad vaak hoort dat het onrechtvaardig voelt als er toch een transitievergoeding moet worden betaald ook al is er een gevoel van verwijtbaar handelen. Maar hoe vaak komt het nou voor?
Evaluatie
De Wet werk en zekerheid is in 2017 geëvalueerd.
Uit de evaluatie blijkt dat tot 1 oktober 2017, tweeënhalf jaar na de introductie van de wet (en invoering transitievergoeding), er 116 keer sprake geweest te zijn van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever en is er 110 keer geen transitievergoeding uitgekeerd vanwege verwijtbaar handelen van de werknemer. De kantonrechter kijkt in de praktijk dus wel degelijk naar de casus.
Volgens Koolmees kijkt de kantonrechter elke keer naar de feiten en de omstandigheden, en naar wat er in de afgelopen tien à twintig jaar is gebeurd om tot een beoordeling te komen over het beëindigen van het dienstverband.
Zie onderzoeksrapport Ernstig verwijtbaar handelen of nalaten in de Wwz
Meer duidelijkheid?
Gaat de WAB, de Wet arbeidsmarkt in balans, meer duidelijkheid geven?
Koolmees:
“Voor een deel wel, omdat de transitievergoeding in de Wet arbeidsmarkt in balans is geharmoniseerd: een derde maand per gewerkt jaar. In de Wet werk en zekerheid was die hoger. Zeker voor mensen boven de 50 met een lang dienstverband was er een hoge transitievergoeding. Die hebben we nu gelijkgetrokken voor iedereen, ongeacht leeftijd. Ik denk dat dat transparanter is, ook naar werkgevers en ondernemers toe.”
Cumulatie
Je ziet vaak in de praktijk dat sprake is van verstoorde arbeidsverhoudingen, maar dat er ook andere zaken aan de hand zijn, waardoor met name mkb-werkgevers zeggen: ik kan niet door met deze persoon.
De WAB introduceert daarom de cumulatiegrond waardoor het mogelijk wordt om verschillende ontslaggronden te combineren.
In de WAB is het gebruik van de cumulatiegrond beperkt tot maximaal 1,5 keer de transitievergoeding. Maar de praktijk zal natuurlijk moeten uitwijzen hoe de kantonrechter hiermee omgaat. We houden de vinger aan de pols en we zullen het gaan monitoren, aldus Koolmees. Maar het is voor een deel ook jurisprudentie die moet worden ingevuld. De kantonrechters hebben een bepaalde tijd nodig om tot een soort standaard te komen die ook door ondernemers wordt herkend.
(Ernstig) verwijtbaar
Het onderscheid tussen verwijtbaar en ernstig verwijtbaar is een hele lange discussie geweest bij de behandeling van de Wet werk en zekerheid (het muizengaatje).
De bedoeling was dat de standaard zou zijn dat de transitievergoeding in de meeste gevallen heel erg voorspelbaar zou worden, behalve als sprake was van ernstig verwijtbaar gedrag, bijvoorbeeld diefstal of andere grote zaken. De rechter zou dat beoordelen. Dat zijn de eerder genoemde zaken: 116 gevallen van ernstig verwijtbaar handelen en 110 gevallen waarin geen transitievergoeding werd uitgekeerd vanwege verwijtbaar handelen.
Is de wet niet te breed geformuleerd? De evaluatie geeft dat niet aan. Die laat zien dat het echt een uitzondering is en geen lopende praktijk.
Evaluatie WAB
Vijf jaar na inwerkingtreding van de WAB (1 januari 2020) volgt de evaluatie van de WAB, maar als er eerder signalen komen, komt er al eerder een debat.
Vergadering Tweede Kamer, 12 november 2019
