De FIOD verrichtte vrijdag 4 september op verschillende plaatsen in Nederland doorzoekingen en legde beslag op onder meer gegevensdragers, administraties, horloges, bankrekeningen en woningen in Nederland en het buitenland. De opsporingsdienst noemt in het persbericht de betrokken onderneming niet, maar NRC meldt op basis van eigen onderzoek dat het om de ondernemers gaat die met het bedrijf Tunica Trading coronateststraten exploiteerden in Noord-Nederland. Volgens de krant heeft het OM beslag gelegd op de woningen van onder meer Tunica-directeur Ritske C. en huisarts Eva V. en vastgoed van ondernemer Oubaid B.
Volgens de FIOD werd bij de vermoedelijke fraude gebruikgemaakt van een uitzendbureau. Dat bureau zou zijn betaald voor het opstellen van valse facturen waarmee de fraude mogelijk werd gemaakt. Ook op de woning van een van de twee eigenaren van het inmiddels opgeheven uitzendbureau Med-Jobs zou inmiddels beslag zijn gelegd. Het strafrechtelijk onderzoek staat onder leiding van het Functioneel Parket.
Facturen eerder onderwerp van tuchtzaken
Met de acties van de FIOD krijgt een kwestie waarover Accountancy Vanmorgen sinds 2024 verschillende keren berichtte een nieuwe wending. In het dossier draaide het eerder al om de vraag of personeelskosten voor de teststraten daadwerkelijk waren gemaakt en of accountants voldoende kritisch naar de onderliggende facturen hadden gekeken.
Tunica exploiteerde in 2021 samen met andere ondernemingen teststraten voor het programma Testen voor Toegang van Stichting Open Nederland (SON). Medewerkers werden onder meer ingehuurd via uitzendbureau Med-Jobs. Toen in 2021 bleek dat aanzienlijk minder personeelsuren waren gemaakt dan waarvoor SON een vergoeding beschikbaar had gesteld, verschenen facturen voor tienduizenden zogenoemde stand-by-uren.
Een accountant die bij de ondernemingen betrokken was, kreeg daarvoor eind 2023 een berisping van de Accountantskamer. De accountant had volgens de tuchtrechter nader onderzoek moeten doen naar de stand-byfacturen, mede vanwege de hoogte daarvan en het enorme aantal gedeclareerde uren. Het ging daarbij om facturen van in totaal ruim 1,6 miljoen euro en ongeveer 77.000 stand-by-uren.
De Accountantskamer zag destijds onvoldoende bewijs voor een gegrondverklaring van de klacht dat de accountant zelf had meegewerkt aan het opstellen van valse facturen. Wel had hij verschillende signalen over de betaling van de stand-by-uren en de achteraf ontvangen facturen onvoldoende onderzocht.
Forensisch accountant kreeg stukken niet
Daarna kwam ook een forensisch accountant van Grant Thornton in beeld. De rechtbank Amsterdam benoemde hem als gerechtelijk deskundige in een civiel geschil rond Tunica. Hij moest onder meer kijken naar de facturen voor ingehuurde medewerkers en de stand-by-uren.
Accountancy Vanmorgen meldde in februari 2025 dat ook tegen deze accountant een tuchtklacht was ingediend. De accountant kreeg bij zijn onderzoek onder meer de bankafschriften en loonstroken niet waarmee kon worden gecontroleerd of de gefactureerde stand-by-uren daadwerkelijk aan werknemers waren uitbetaald. Twee voormalige medewerkers van testlocaties in Groningen en Assen verklaarden destijds tegenover Accountancy Vanmorgen dat zij zelf nooit stand-by-uren uitbetaald hadden gekregen.
Tijdens de behandeling van die tuchtzaak in december 2025 stelde de klager dat bij de accountant alle professionele alarmbellen hadden moeten afgaan. De forensisch accountant verdedigde zich met het argument dat hij binnen de onderzoeksvragen van de rechtbank moest blijven. Ook had hij herhaaldelijk geprobeerd ontbrekende informatie te verkrijgen.
De Accountantskamer verklaarde de klachten in april van dit jaar uiteindelijk allemaal ongegrond. De tuchtrechter benadrukte dat de onderzoeksopdracht van de gerechtelijk deskundige bewust was beperkt en dat hij niet de volledige administratie hoefde te onderzoeken. Ook was geen sprake van een assurance-opdracht waarop de controlestandaarden over fraude van toepassing waren.
Bijna 13 miljoen euro teruggevorderd
Naast het strafrechtelijke onderzoek loopt inmiddels ook een civiele procedure van SON tegen Tunica. De stichting vordert 12.952.137,10 euro terug, de volledige variabele vergoeding die aan Tunica is betaald voor personele capaciteit. Uit een tussenvonnis van de rechtbank Amsterdam van 22 juli blijkt dat SON stelt dat Tunica de stichting doelbewust om de tuin heeft geleid met onjuiste informatie en valselijk opgemaakte facturen. Tunica bestrijdt de vordering.
Tunica factureerde in 2021 in totaal ruim 18,4 miljoen euro aan SON voor de exploitatie van de teststraten. SON dacht de verantwoording in 2022 aanvankelijk te hebben afgerond, maar heropende het onderzoek na publiciteit over mogelijke onregelmatigheden in 2024.
Volgens NRC richt het nieuwe FIOD-onderzoek zich onder meer op de manier waarop personeelskosten bij de teststraten zijn verantwoord. De krant meldt dat de ondernemers voor miljoenen euro’s personeel zouden hebben gedeclareerd dat niet of niet op de opgegeven manier zou zijn ingezet. De betrokken ondernemers hebben fraude eerder ontkend.
Bij de doorzoekingen van afgelopen vrijdag zijn geen verdachten aangehouden. De FIOD doet geen mededelingen over het aantal verdachten of de precieze strafbare feiten waarvan zij worden verdacht.
