ING hoeft de zakelijke betaalrekening van een klant niet te blokkeren, oordeelt de rechtbank Amsterdam in kort geding. Gelet op de (Wwft)verplichtingen van de bank had ING na een bijschrijving van € 40.000,00 en de direct daaropvolgende contante opname van € 10.000,00 voldoende reden om de rekening op 5 november 2020 te blokkeren.
De bijschrijving en contante opname kwamen niet overeen met het gebruikelijke transactiepatroon op de rekening. Dit leverde begrijpelijkerwijs een vermoeden van fraude op en rechtvaardigde ook dat ING de klant niet vooraf hoefde in te lichten over de blokkade, oordeelt de rechtbank. Dan zou er immers, gelet op het vermoeden van fraude, nog geld weggesluisd kunnen worden. De klant stelt ten onrechte dat ING eerst meer onderzoek had moeten doen.
Uitspraak: ECLI:NL:RBAMS:2021:2909
Op 5 november 2020 constateerde het automatisch detectiesysteem van ING op de zakelijke betaalrekening van de klant een potentieel frauduleuze handeling. Het ging om een bijschrijving om 16:45 uur van een bedrag van € 40.000,00, afkomstig van een buitenlandse rekening. Voorafgaand aan de bijschrijving was er niet of nauwelijks saldo op de ING-rekening aanwezig. Een half uur later, om 17:13 uur, werd bij een Rotterdamse geldautomaat € 10.000,00 opgenomen van de rekening. Kort daarna heeft ING de rekening geblokkeerd
Kort geding
Bij de rechtbank Amsterdam vorderde de bankklant in kort geding dat ING de rekening weer vrij zou geven. Hij voerde aan dat ING haar bijzondere zorgplicht heeft geschonden, danwel dat de (handhaving van) de blokkering naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Dit omdat de bank zonder hem tevoren in te lichten en zonder voldoende grond en onderzoek tot blokkering is overgegaan en deze handhaaft, hoewel de klant een goede verklaring heeft gegeven voor de bijschrijving van € 40.000,00 (namelijk aflossing van een lening) en er ook overigens geen reden is om hem te wantrouwen. De klant voerde aan dat hij groot belang heeft bij deblokkering, omdat hij het saldo nodig heeft voor zijn onderneming en om zijn huurachterstand te betalen en daarmee huisuitzetting te voorkomen. Verder heeft hij nu geen toegang meer tot enige betaalrekening.
Verdediging ING
ING voert allereerst aan dat de klant geen spoedeisend belang heeft bij zijn vorderingen. Daarnaast voert de bank aan dat de bijschrijving van € 40.000,00, direct gevolgd door een contante opname van € 10.000,00, niet overeenkwam met het gebruikelijke transactiepatroon op deze rekening en een vermoeden van fraude opleverde. Dit rechtvaardigde, gelet op artikel 24.2 in de Voorwaarden Zakelijke Rekening (VZR), blokkering van de rekening zonder de klant vooraf in te lichten. De uitkomsten van het direct gestarte en nog lopende onderzoek maken handhaving van de blokkering noodzakelijk. De door de klant gegeven verklaring, dat de bijschrijving van € 40.000,00 om de terugbetaling van een lening zou gaan, staat haaks op het bericht van de bank van de zogenaamd bij de lening betrokken zakenpartner dat het om fraude gaat en dat het bedrag moet worden teruggestort. Daarnaast zijn er nog diverse andere verdachte signalen, bijvoorbeeld het verhogen van de opnamelimiet naar € 50.000,- en het veelvuldig inloggen op de dag van de bijschrijving op de rekening, waarvoor de ING-klant onbevredigende danwel tegenstrijdige verklaringen heeft gegeven.
Oordeel rechter
De bijschrijving van € 40.000,00 en direct daarop volgende contante opname van € 10.000,00, hetgeen niet overeen kwam met het gebruikelijke transactiepatroon op deze rekening, vormde naar het oordeel van de voorzieningenrechter voldoende reden, gelet op de toepasselijke voorwaarden en regelgeving, voor ING om de rekening op 5 november 2020 te blokkeren. Dit leverde begrijpelijkerwijs een vermoeden van fraude op en rechtvaardigde ook dat ING, gelet op artikel 24.2 VZR, de bankklant niet vooraf hoefde in te lichten over de blokkade. Dan zou er immers, gelet op het vermoeden van fraude, nog geld weggesluisd kunnen worden. De bankklant stelt ten onrechte dat ING eerst meer onderzoek had moeten doen.
Voldoende grond voor handhaving blokkade
Ook is, op grond van de stukken en de verklaringen van partijen ter zitting, voldoende aannemelijk geworden dat ING voldoende grond heeft om de blokkade te handhaven, oordeelt de rechter. Er zitten verschillende hiaten in de verklaringen van de bankklant. Verder wijst ING terecht nog op de volgende verdachte omstandigheden, die uit het door haar gestarte onderzoek zijn gekomen:
– op 30 oktober 2020 is de limiet op de rekening naar € 50.000,00 verhoogd. Dit zou nog te maken kunnen hebben met het verwachten van een grote aflossing op een lening, maar daarmee strookt niet dat er op 5 november 2020 vele malen is ingelogd via de bank-App van de bankklant – kennelijk om te traceren wanneer het geld was binnengekomen op de rekening -, dat een bedrag van € 10.000,00 direct is opgenomen en er kort na de bijschrijving diverse – als gevolg van de blokkering mislukte – pogingen zijn gedaan tot overboeking van bedragen van € 10.000,- tot € 40.000,- naar een paar personen die de bankklant niet zegt te kennen;
– in de twee weken voor de transactie is geprobeerd een rekening bij Knab bank te openen (‘1 cent overboeking’).
Geen bevredigende verklaring
ING kan worden gevolgd in haar stelling dat de bankklant voor dit alles geen bevredigende verklaring heeft gegeven. Of het vermoeden van ING dat de bankklant is opgetreden als katvanger juist is, kan in het midden blijven. Voldoende is dat ING direct na de blokkering een onderzoek is gestart en dat de uitkomsten tot nu toe, gelet op de toepasselijke voorwaarden en haar wettelijke verplichtingen op grond van Wft en Wwft, voldoende reden zijn om de gelden gedurende het – nog lopende – onderzoek veilig te stellen en dus de rekening geblokkeerd te houden. Ook heeft de bankklant niet aannemelijk gemaakt dat dit naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
Belangenafweging
Tenslotte leidt een belangenafweging niet tot een ander oordeel. Tegenover het grote belang van ING bij het tegengaan van witwassen, misbruik en fraude en bij het naleven van haar wettelijke verplichtingen, wegen de belangen van de bankklant minder zwaar. Hij heeft de schijn tegen en wisselende en onbevredigende verklaringen gegeven voor de diverse signalen van fraude. Bovendien heeft hij nog toegang tot het betaalverkeer door middel van zijn bankrekening bij Bunq. Ter zitting is gebleken dat hij daar sinds ongeveer december 2020 een rekening aanhoudt.
