Ze zijn in Nederland geboren of opgegroeid, hebben hier hun werk en gezin, betalen keurig belasting aan de Belastingdienst – en krijgen dan ineens een brief van hun bank. Of erger: ze kunnen geen hypotheek meer krijgen. De reden? Ze gelden als Amerikaan in de ogen van de Amerikaanse belastingdienst. Voor accountants ligt hier een belangrijke signaleringsrol.
zijn Accidental Americans?
De term ‘Accidental American’ verwijst naar mensen die onbedoeld het Amerikaans staatsburgerschap bezitten. Bijvoorbeeld doordat ze in de VS zijn geboren tijdens een tijdelijk verblijf van hun ouders, of omdat ze een ouder met een Amerikaans paspoort hebben. Hoewel deze personen zich doorgaans niet als Amerikaan identificeren, ziet de Amerikaanse overheid hen wel als ‘US persons’ – en dus als belastingplichtig.
Dat betekent: zij moeten mogelijk jaarlijks Amerikaanse belastingaangifte doen, buitenlandse bankrekeningen melden (FBAR), en voldoen aan andere complexe fiscale verplichtingen. En dat terwijl ze vaak nooit bewust gekozen hebben voor het Amerikaans staatsburgerschap, laat staan de bijbehorende verplichtingen.
FATCA: het begin van de ontdekking
De meeste Accidental Americans komen pas met hun Amerikaanse status in aanraking door de implementatie van de Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA). Deze wet verplicht banken wereldwijd om rekeninggegevens van Amerikaanse burgers door te geven aan de Amerikaanse belastingdienst, de IRS. In Nederland leidt dit tot situaties waarin banken klanten aanschrijven met het verzoek een Amerikaans belastingnummer (TIN) of paspoort te overleggen. Zonder dat kunnen sommige rekeningen zelfs worden geblokkeerd of opgezegd.
Voor de klant is dit vaak het eerste moment waarop hij of zij ontdekt dat er sprake is van een Amerikaanse belastingplicht. En voor de accountant is het het moment waarop het essentieel is om met de juiste kennis en doorverwijzing te handelen.
De impact voor de cliënt
De gevolgen voor betrokkenen zijn groot. Plotseling blijken zij verplicht:
- Jaarlijks Amerikaanse belastingaangifte te doen (Form 1040), ongeacht inkomen of verblijfplaats;
- Buitenlandse bankrekeningen op te geven via FinCEN Form 114 (FBAR);
- Eventueel ook extra formulieren in te dienen bij bezittingen, lijfrentes of belangen in een BV;
- Een Social Security Number (SSN) of ITIN aan te vragen, wat op zichzelf al weken of maanden kan duren.
En dat alles vaak zonder dat er daadwerkelijk belasting verschuldigd is – de verplichting zit in het melden en registreren.
De rol van de accountant
Accountants staan in de praktijk dicht bij hun klanten en hebben toegang tot de benodigde (financiële) gegevens. Daarom zijn zij bij uitstek de professionals die Accidental Americans kunnen helpen bij het tijdig onderkennen van risico’s. Maar dan moeten ze wel weten waar ze op moeten letten.
Wat kun je doen?
- Stel gerichte vragen bij intake of tijdens het jaargesprek:
- Bent u (of een van uw ouders) geboren in de VS?
- Heeft u ooit een Amerikaans paspoort gehad?
- Heeft u ooit in de VS gewoond of een Green Card gehad?
- Wees alert bij FATCA-brieven van banken of wanneer een klant een TIN moet aanleveren.
- Waarschuw voor uitstelgedrag. Veel klanten reageren uit angst met stilzwijgen, maar de boetes bij niet-naleving kunnen fors oplopen.
- Verwijs tijdig door naar een partij die gespecialiseerd is in Amerikaanse belastingplicht en naturalisatiezaken. Het is af te raden zelf Amerikaanse aangiftes te doen zonder specifieke expertise.
Hoe groot is deze groep?
Volgens schattingen zijn er ruim 42.000 Nederlanders met een Amerikaans staatsburgerschap. Veel van hen zijn zich hier niet van bewust. Anderen willen er juist zo snel mogelijk vanaf, maar lopen tegen de complexe en kostbare afstandsprocedure aan.
Het probleem is niet marginaal. Zoals De Telegraaf recent schreef: deze mensen voelen zich klemgezet tussen twee belastingstelsels en durven soms hun financiële administratie niet meer te openen. “Ik wil mijn leven terug,” zei een van hen. De onzekerheid is groot, en de behoefte aan betrouwbare begeleiding nog groter.
Staatsburgerschap opzeggen? Dat is geen simpele oplossing
Voor klanten die willen stoppen met hun Amerikaanse belastingplicht, lijkt afstand doen van het staatsburgerschap logisch. Maar dit is geen eenvoudig traject. De VS eist dat men vijf jaar lang volledig compliant is met alle aangifteverplichtingen en rekeningen, én dat men via een officiële procedure bij het consulaat zijn nationaliteit opzegt. Daarbij hoort ook de indiening van Form 8854, en in sommige gevallen betaling van een ‘exit tax’.
Voorkomen is beter dan genezen
Accountants kunnen veel problemen voorkomen door dit onderwerp bespreekbaar te maken. In veel gevallen geldt: hoe eerder er wordt gehandeld, hoe beter. Er zijn speciale inkeerregelingen (zoals de Streamlined Foreign Offshore Procedure) waarmee Amerikaanse aangiftes met terugwerkende kracht kunnen worden ingediend, vaak zonder boetes. Maar die regelingen zijn alleen toegankelijk zolang de IRS nog niet actief contact heeft opgenomen.
Door in een vroeg stadium te signaleren en door te verwijzen, voorkom je dat je klant in een juridisch of financieel moeras belandt.
Accidental Americans zitten vaak onbewust in een systeem waar ze nooit voor gekozen hebben. Maar de gevolgen van onwetendheid zijn reëel en soms verstrekkend. Als accountant kun je het verschil maken: door de juiste vragen te stellen, tijdig te verwijzen, en zo je klant te behoeden voor boetes, blokkades of stressvolle trajecten.
Meer informatie en hulp
Bij Americans Overseas kun je terecht voor gratis advies en ondersteuning bij Amerikaanse belastingverplichtingen. Het team van ervaringsdeskundigen helpt bij het aanvragen van een SSN, het correct indienen van FBAR en belastingaangiftes, en begeleidt het proces van afstand doen van het Amerikaanse staatsburgerschap.
