Een klant komt zenuwachtig je kantoor binnen. Hij heeft een brief van zijn bank ontvangen met het verzoek om zijn Amerikaanse belastingnummer te overleggen. “Maar ik woon toch gewoon in Nederland?”, zegt hij. “Ik heb alleen ooit in de VS gestudeerd.” Of erger: “Ik ben daar geboren, maar ik ben Nederlander.”
Wat deze klant niet weet – en wat veel accountants ook niet weten – is dat de Amerikaanse belastingdienst (IRS) hem al lang als belastingplichtige beschouwt. En via internationale afspraken en bankgegevens steeds dichterbij komt. De fiscale jacht is geopend. En ook al klinkt dat overdreven, de praktijk bevestigt het: de VS willen weten wie je bent, waar je woont, en wat je hebt.
Amerikaanse nationaliteit = wereldwijde belastingplicht
Het Amerikaanse belastingstelsel is uniek in de wereld: het baseert zich op nationaliteit, niet op woonland. Iedereen met een Amerikaans paspoort, Green Card of geboorteplaats in de VS valt onder de IRS. Dit geldt dus ook voor duizenden Nederlanders met een ‘Amerikaanse achtergrond’. Denk aan expats, kinderen van Amerikaanse ouders, of mensen die als baby zijn geboren tijdens een verblijf in de VS.
Voor de IRS maakt het niet uit of iemand al dertig jaar in Nederland woont, nooit gewerkt heeft in de VS of geen banden meer heeft met het land. Als je Amerikaans bent volgens de wet, dan moet je belastingaangifte doen.
FATCA: hoe de IRS jou vindt
De Amerikaanse overheid hoeft niet te wachten tot burgers zich vrijwillig melden. Dankzij de Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) zijn Nederlandse banken verplicht om klanten met een Amerikaanse link te signaleren en door te geven aan de Belastingdienst, die die informatie vervolgens doorspeelt aan de VS.
Banken stellen vragen bij het openen of beheren van rekeningen:
- Waar bent u geboren?
- Hebt u een Amerikaans paspoort?
- Hebt u een Amerikaans belastingnummer (TIN)?
Kan een klant deze vragen niet goed beantwoorden of ontbreekt het TIN, dan kan de rekening worden geblokkeerd. Zo dwingt het systeem klanten richting de IRS, zelfs als zij daar geen weet van hadden.
Accountants als eerste vangnet
In veel gevallen is de accountant het eerste aanspreekpunt. Jij krijgt de paniektelefoontjes: “Wat moet ik hiermee?” “Ben ik nu iets vergeten?” “Krijg ik straks een boete?” Het vervelende is: vaak wéten klanten niet dat ze als US Person worden gezien. En nog vaker weet de accountant het ook niet.
Daarom is het belangrijk om alert te zijn. Stel bij nieuwe klanten of bij jaarlijkse gesprekken de vraag: “Bent u ooit in de VS geboren of heeft u een Amerikaanse ouder?” Zo ja, dan is extra actie vereist.
Wat riskeert je klant?
Wie als Amerikaanse belastingplichtige wordt aangemerkt, moet:
- Jaarlijks aangifte doen bij de IRS (Form 1040)
- Buitenlandse bankrekeningen melden via FBAR
- Eventueel vermogensoverzichten en aandelenrapportages indienen
Zonder aangifte riskeert men boetes, rente en mogelijke problemen bij nalatenschappen, emigratie of verkoop van een onderneming. Zelfs als er geen belasting verschuldigd is, kan niet-naleving leiden tot hoge kosten en juridische stress.
Je hoeft geen specialist te zijn – wel alert
Natuurlijk kun je als Nederlandse accountant niet alles weten over het Amerikaanse belastingrecht. Maar je kunt wel:
- Signaleren of iemand risico loopt op Amerikaanse belastingplicht
- Begrijpelijk uitleggen wat dit betekent
- Tijdig doorverwijzen naar een gespecialiseerde partij, zoals Americans Overseas
Zij begeleiden Nederlanders met een Amerikaanse achtergrond bij het indienen van achterstallige aangiftes, het aanvragen van een SSN, of zelfs bij het opzeggen van het Amerikaanse staatsburgerschap.
Waarom nu?
De afgelopen jaren is de druk vanuit de VS toegenomen. Er zijn meerdere publieke signalen dat de IRS actiever wordt in de handhaving buiten de VS. En ook Nederlandse banken zijn strenger geworden in hun FATCA-beleid. Daardoor zien steeds meer klanten zich ineens geconfronteerd met iets waar ze nooit bij stil hebben gestaan.
Als accountant kun je nu het verschil maken. Door vroegtijdig te informeren, rust te bieden en goed te verwijzen, voorkom je paniek én juridische problemen.
