“Ik wist niet dat mijn Amerikaanse nationaliteit zo’n last zou worden,” zegt Daan Durlacher, een Amsterdamse ondernemer die onverwacht in een financieel moeras belandde. Hoewel hij al jaren zijn bedrijf runt en belasting afdraagt in Nederland, bleek dat de Amerikaanse belastingdienst, de IRS, ook aanspraak maakt op zijn inkomsten.
Onverwachte belastingplicht
Daan is een van de vele Nederlanders met een dubbele nationaliteit die te maken krijgt met de strenge regels van de Amerikaanse belastingwetgeving. De Verenigde Staten heffen belasting op basis van staatsburgerschap, in plaats van woonplaats. Dit betekent dat alle Amerikanen, waar ook ter wereld, verplicht zijn jaarlijks belastingaangifte te doen in de VS.
Voor Daan, die zich volledig op zijn onderneming in Amsterdam richt en hier belasting betaalt, was dit een bittere verrassing. “Ik ben Amerikaan door mijn moeder, maar ik heb nooit in de VS gewoond of gewerkt. Toch wil de IRS dat ik al mijn inkomsten rapporteer.”
FATCA: de trigger
Het probleem kwam aan het licht toen Daan’s bank hem benaderde over de Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA), een wet die banken wereldwijd verplicht gegevens van Amerikaanse rekeninghouders te delen met de IRS. Zijn Amerikaanse nationaliteit werd daarmee ineens een bron van fiscale complicaties.
Hij ontdekte dat hij formeel als ‘US person’ werd beschouwd en dus onder het Amerikaanse belastingregime viel. Dat betekent niet alleen jaarlijks rapporteren, maar ook het indienen van formulieren zoals de FBAR en mogelijk dubbele belasting als verdragsregels niet goed worden toegepast.
Financiële en administratieve druk
De verplichtingen brengen een zware administratieve én financiële last met zich mee. Daan schat dat hij inmiddels duizenden euro’s heeft uitgegeven aan gespecialiseerde adviseurs om zijn aangiftes correct in te dienen. “Het is absurd hoeveel tijd en geld hierin gaat zitten. En dat allemaal puur om boetes te voorkomen.”
De stress die dat oplevert is niet gering. “Ik ben steeds bang dat ik iets over het hoofd zie. De angst voor hoge boetes is constant aanwezig.” Ook het verkrijgen van een Social Security Number (SSN) bleek een tijdrovend proces. “Ik moest helemaal naar Frankfurt, en zelfs daar liep het niet soepel.”
Oplossing zoeken: Americans Overseas
Om andere Nederlanders met vergelijkbare problemen te helpen, richtte Daan samen met andere ervaringsdeskundigen de organisatie Americans Overseas op. De organisatie ondersteunt Nederlanders met een Amerikaans staatsburgerschap bij het op orde brengen van hun Amerikaanse belastingzaken en, indien gewenst, bij het formeel afstand doen van hun nationaliteit.
Americans Overseas biedt informatie en begeleiding voor mensen die voor het eerst met deze verplichtingen worden geconfronteerd. “We willen het onderwerp uit de taboesfeer halen,” zegt Daan. “Het is geen schande als je dit niet wist. Het systeem is complex en onduidelijk.”
De rol van de accountant
Ook accountants hebben hierin een sleutelrol. Vaak zijn zij het eerste aanspreekpunt wanneer een klant vragen heeft over fiscale verplichtingen. Het is daarom raadzaam dat accountants bij hun klantonderzoek standaard vragen naar:
- Geboorte in de VS
- Een ouder met Amerikaanse nationaliteit
- Een ooit verkregen Green Card
- Amerikaans paspoort of SSN
Wanneer een van deze factoren aanwezig is, is het verstandig de klant te wijzen op mogelijke verplichtingen. Het inschakelen van een specialist kan dan veel ellende voorkomen.
Een groeiende groep met complexe vragen
De problematiek beperkt zich allang niet meer tot expats of multinationals. Ook kleine ondernemers, zzp’ers en erfgenamen van Amerikaanse ouders kunnen ermee te maken krijgen. In een tijd waarin internationale gegevensuitwisseling steeds nauwkeuriger wordt, is fiscale onwetendheid geen bescherming meer. Banken, notarissen en belastingdiensten signaleren steeds sneller of iemand als ‘US person’ wordt aangemerkt.
Wie op zo’n moment verrast wordt door een informatieverzoek of een bevroren rekening, heeft geen baat bij paniek of uitstelgedrag. Vroegtijdig inzicht in de situatie, en actie ondernemen voordat de IRS zelf contact opneemt, kan veel problemen voorkomen.
Herkenning leidt tot actie
Wat opvalt is dat veel betrokkenen hun situatie pas serieus nemen zodra zij het verhaal van een ander horen. Daan: “Mensen zeggen vaak: ‘Ik dacht dat ik de enige was’. Maar we spreken inmiddels duizenden Nederlanders in exact dezelfde situatie.”
Daarom is het belangrijk dat dit thema bespreekbaar wordt in de adviespraktijk. Accountants hoeven geen Amerikaanse aangiftes op te stellen, maar door vroegtijdige signalering kunnen zij wél helpen escalatie te voorkomen. Het bespreekbaar maken van Amerikaanse nationaliteit of de vraag of iemand een SSN heeft, is vaak al voldoende om het bewustzijn te vergroten.
Amerikaanse belastingplicht verdwijnt niet vanzelf
De Amerikaanse belastingplicht verdwijnt niet vanzelf, ook niet als iemand zich er niet van bewust is. Voor ondernemers kan dit verstrekkende gevolgen hebben – van boetes tot zakelijke vertragingen. Door als accountant alert te zijn op mogelijke Amerikaanse banden bij cliënten, en hen tijdig door te verwijzen, kun je hen beschermen tegen onverwachte kosten en langdurige juridische procedures.
Meer informatie en hulp
Bij Americans Overseas kun je terecht voor gratis advies en ondersteuning bij Amerikaanse belastingverplichtingen. Of het nu gaat om het aanvragen van een SSN, het indienen van achterstallige belastingaangiftes of het opzeggen van het Amerikaanse staatsburgerschap: het team van ervaringsdeskundigen helpt cliënten én hun adviseurs met heldere informatie en praktische begeleiding.
