Voor de Belastingdienst is hij gewoon een Nederlandse ondernemer. Voor de Amerikaanse belastingdienst is hij een US person. En dat heeft gevolgen. Veel gevolgen.
Dubbele nationaliteit, dubbele verplichting
Het lijkt een administratief detail: een Nederlands staatsburger met een Amerikaans paspoort. Maar voor de Amerikaanse belastingdienst, de IRS, betekent dat automatisch wereldwijde belastingplicht. Anders dan Nederland kent de VS belastingheffing op basis van nationaliteit. Wie Amerikaan is, moet belastingaangifte doen in de VS – waar ook ter wereld hij woont of onderneemt.
Voor Nederlandse ondernemers met een Amerikaans paspoort betekent dit: naast hun verplichtingen in Nederland zijn zij ook onderworpen aan het Amerikaanse belastingstelsel. Dit brengt aanvullende aangiftes, rapportages en in sommige gevallen zelfs dubbele belasting met zich mee.
Onbewust, maar niet ontheven
In de praktijk blijkt dat veel ondernemers met een dubbele nationaliteit zich niet bewust zijn van hun Amerikaanse verplichtingen. Ze zijn geboren in de VS, of hebben een Amerikaanse ouder. Ze kregen het paspoort soms als kind, of gebruikten het alleen ooit voor een vakantie of studie. Maar in de ogen van de IRS blijven ze US person – tot ze hun staatsburgerschap officieel opzeggen via een complex en kostbaar proces.
En zolang ze US person zijn, moeten zij jaarlijks:
- Een Amerikaanse belastingaangifte (Form 1040) indienen
- Buitenlandse bankrekeningen rapporteren via de FBAR (FinCEN Form 114)
- Mogelijk ook andere formulieren invullen (zoals Form 8938 voor buitenlandse bezittingen, of Form 5471 bij een belang in een buitenlandse BV)
Risico’s voor ondernemers
Voor ondernemers komen hier extra risico’s bij. De structuur van een BV, holding, pensioenvoorziening of vastgoedbelegging in Nederland kan door de IRS totaal anders worden beoordeeld. Sommige constructies die fiscaal voordelig zijn in Nederland, worden in de VS als ‘Controlled Foreign Corporations’ aangemerkt met bijbehorende rapportageplicht en fiscale complicaties.
Ook pensioenopbouw, dividenduitkeringen en lijfrentes kunnen leiden tot onvoorziene belastingclaims. Hetzelfde geldt voor het verkopen van het bedrijf of het overdragen van aandelen. In sommige gevallen is zelfs de ‘exit tax’ van toepassing bij het opzeggen van het Amerikaanse staatsburgerschap.
Wanneer komt dit aan het licht?
Het fiscale Amerikaanse burgerschap blijft vaak onder de radar tot een van de volgende momenten zich aandient:
- De bank vraagt om een Amerikaans belastingnummer (TIN) vanwege FATCA
- De ondernemer emigreert, verkoopt zijn bedrijf of ontvangt dividend
- Een erfbelasting traject of verkoop van vastgoed wordt opgestart
- Er komt een samenwerking of financiering vanuit de VS waarbij fiscale transparantie vereist is
Op dat moment blijkt dat de ondernemer jaren geen aangifte heeft gedaan in de VS – vaak onbewust. Maar de IRS maakt geen onderscheid tussen onwil en onwetendheid.
Wat kan een accountant doen?
Als accountant is het cruciaal om alert te zijn op signalen van mogelijke Amerikaanse belastingplicht. Stel standaard de vraag: “Heeft u (ooit) een Amerikaans paspoort gehad of bent u in de VS geboren of was een van uw ouder een US Person?”
Komt daaruit een ‘ja’, dan is verdere actie vereist. De volgende stappen zijn raadzaam:
- Informeer de klant over de verplichtingen die gepaard gaan met Amerikaans staatsburgerschap.
- Check of er sprake is van achterstallige aangiftes of FBAR-meldingen.
- Verwijs altijd door naar een specialist in Amerikaanse belastingplicht – de regelgeving is te complex om zelf mee aan de slag te gaan.
Belastingplicht eindigt niet vanzelf
Veel ondernemers denken dat ze hun Amerikaanse belastingplicht verliezen zodra ze zich uitschrijven of hun paspoort niet meer gebruiken. Maar niets is minder waar. De enige manier om deze plicht te stoppen is het formeel opzeggen van het Amerikaanse staatsburgerschap. Dat vereist:
- Vijf jaar lang volledig compliant zijn met de Amerikaanse belastingregels
- Het indienen van een officieel ‘Expatriation Statement’ (Form 8854)
- Een afspraak bij het consulaat of de ambassade
- Het betalen van een consulaire fee
Voor vermogende ondernemers kan ook de ‘exit tax’ gelden: een vermogensheffing op het moment van afstand doen van de nationaliteit.
Praktijkvoorbeeld
Een Nederlandse techondernemer, geboren in Boston maar opgegroeid in Nederland, ontvangt in 2023 een verzoek van zijn bank om zijn TIN aan te leveren. Hij blijkt al jaren als US person te boek te staan. Zijn aandelenbelang in de BV, zijn investeringen en buitenlandse spaarrekeningen vallen allemaal onder de meldplicht in de VS.
Met hulp van een gespecialiseerde US tax advisor dient hij vijf jaar aan achterstallige aangiftes in via het Streamlined Procedure-programma, waarmee hij zonder boetes compliant wordt. Vervolgens zegt hij zijn Amerikaanse nationaliteit op. Maar het proces kost hem duizenden euro’s, veel stress en maandenlange onzekerheid.
Voor Nederlandse ondernemers met een Amerikaans paspoort loert er een fiscale valkuil. De Amerikaanse belastingplicht is hardnekkig, wereldwijd en vaak onbekend. Als accountant kun je het verschil maken door tijdig te signaleren en je klant door te verwijzen.
Meer informatie en hulp
Bij Americans Overseas kun je terecht voor gratis advies en ondersteuning bij Amerikaanse belastingverplichtingen. Het team van ervaringsdeskundigen helpt bij het indienen van Amerikaanse aangiftes, het voldoen aan de FBAR-verplichting en het opzeggen van het Amerikaanse staatsburgerschap. Ook voor accountants is er begeleiding beschikbaar.
